Làn sóng đầu tư vào AI Trung Quốc: Cơ hội 'vàng' hay bong bóng tiềm ẩn?

Giữa lo ngại về bong bóng định giá tại Wall Street, các nhà đầu tư toàn cầu đang đổ tiền vào các công ty AI Trung Quốc để tìm kiếm phiên bản tiếp theo của DeepSeek và đa dạng hóa danh mục. Sự trỗi dậy của các “kỳ lân” bán dẫn nội địa cùng chính sách tự chủ công nghệ của Bắc Kinh đang tạo nên một cuộc chơi mới, hấp dẫn nhưng không kém phần rủi ro.

Trong bối cảnh thị trường Mỹ với các cổ phiếu công nghệ lớn (Magnificent Seven) được cho là đang ở mức định giá cao, sự chuyển hướng sang thị trường Trung Quốc không chỉ là chiến lược đa dạng hóa đơn thuần. Đây là một sự đánh cược có tính toán vào năng lực thu hẹp khoảng cách công nghệ một cách nhanh chóng của Trung Quốc, được thúc đẩy bởi làn sóng IPO sôi động và chính sách tự lực tự cường mạnh mẽ từ chính phủ.

Trong khi Mỹ vẫn là người dẫn đầu về AI tiên phong, Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách. Hàng rào cạnh tranh có thể không rộng, hoặc không sâu, như nhiều người vẫn nghĩ... Bức tranh cạnh tranh đang thay đổi. - Gemma Cairns-Smith, Chuyên gia Đầu tư tại Ruffer.

Thị trường sôi động với những màn chào sàn 'bùng nổ'

Năm 2025 chứng kiến một làn sóng IPO của các công ty AI và bán dẫn Trung Quốc, với mức tăng giá đáng kinh ngạc ngay trong ngày đầu giao dịch. Điển hình là MetaX Integrated Circuits, công ty do các cựu lãnh đạo AMD sáng lập, đã tăng vọt 700% khi chào sàn tại Thượng Hải. Trước đó không lâu, Moore Threads - công ty được mệnh danh là “NVIDIA của Trung Quốc” - cũng đã tăng 400% trong ngày đầu tiên.

Sự kiện này không đơn độc khi thống kê cho thấy, cứ 4 công ty mới niêm yết tại Trung Hải đại lục và Hồng Kông trong năm 2025 thì có 1 công ty hoạt động trong lĩnh vực AI. Tại thị trường Hồng Kông, tỷ lệ này còn ấn tượng hơn: 34% công ty mới niêm yết có liên quan đến AI, tương đương cứ 3 công ty thì có 1.

Các vụ IPO triệu đô liên tiếp, như kế hoạch huy động 623 triệu USD của Shanghai Biren Technology vào đầu năm 2026, cho thấy đà tăng trưởng này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Động lực kép: Tự cường công nghệ và đa dạng hóa đầu tư

Hai yếu tố chính thúc đẩy làn sóng đầu tư này đến từ cả phía Trung Quốc lẫn các nhà đầu tư quốc tế.

Về phía Trung Quốc, động lực chính là chiến lược tự chủ công nghệ. Cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung và các lệnh hạn chế xuất khẩu chip đã thúc đẩy Bắc Kinh dồn nguồn lực mạnh mẽ cho ngành bán dẫn nội địa. Một báo cáo từ UBS nhận định công nghệ Trung Quốc là “hấp dẫn nhất” nhờ vào sự hỗ trợ chính sách mạnh mẽ, nỗ lực tự lực công nghệ và tốc độ kiếm tiền từ AI nhanh chóng. Ước tính, tỷ lệ nội địa hóa chip AI trong các trung tâm dữ liệu Trung Quốc có thể đạt 50% vào năm 2027.

Về phía nhà đầu tư toàn cầu, động lực là sự hấp dẫn về định giá và nhu cầu đa dạng hóa. Trong khi chỉ số Nasdaq có hệ số P/E là 31, thì chỉ số Hang Seng Tech của Hồng Kông chỉ ở mức 24. Sự chênh lệch này, cộng với lo ngại về định giá quá cao tại Mỹ, khiến dòng tiền tìm đến các thị trường có tiềm năng tăng trưởng tương tự nhưng rẻ hơn.

Các quỹ ETF chuyên biệt là công cụ được ưa chuộng. Quỹ KWEB của KraneShares, tập trung vào các cổ phiếu internet Trung Quốc niêm yết ngoại địa như Tencent, Alibaba, đã tăng khoảng hai phần ba trong năm nay, với tổng tài sản đạt gần 9 tỷ USD. Một quỹ ETF khác cùng công ty, đầu tư vào cổ phiếu công nghệ nội địa bao gồm các nhà sản xuất chip như Cambricon, cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể.

Mặt trái: Rào cản tiếp cận và những nghi ngại về bong bóng

Dù cơ hội rõ ràng, việc tiếp cận trực tiếp làn sóng IPO này không hề dễ dàng, đặc biệt đối với các nhà đầu tư nhỏ lẻ nước ngoài.

Các nhà đầu tư nước ngoài hầu như không thể tham gia trực tiếp vào các đợt IPO tại thị trường nội địa Trung Quốc (A-shares). Việc mở tài khoản môi giới yêu cầu tài khoản ngân hàng Trung Quốc và giấy tờ cư trú.

Chương trình Stock Connect - cầu nối đầu tư với Hồng Kông - cũng không áp dụng cho cổ phiếu mới niêm yết cho đến khi chúng đáp ứng các tiêu chí về khối lượng giao dịch và vốn hóa, một quá trình có thể mất vài tuần đến vài tháng. Chỉ các tổ chức tài chính lớn (QFII) được phê duyệt mới có thể tiếp cận trực tiếp.

Sự tăng giá phi mã ngay khi chào sàn đi kèm với những cảnh báo về bong bóng. Một số quản lý quỹ nhận định nhiều công ty chip hiện tại không có bất kỳ sự hỗ trợ định giá nào và gần như hoàn toàn được thúc đẩy bởi cơn sốt. Họ chỉ ra rằng ngay cả những gã khổng lồ như Alibaba hay Baidu cũng chi ít hơn đáng kể cho phát triển AI so với các đối thủ Mỹ. Điều này đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mức định giá dựa trên kỳ vọng thuần túy.

Góc nhìn chiến lược: Cân bằng giữa cơ hội và rủi ro

Giới phân tích đề xuất một cách tiếp cận thận trọng và có chọn lọc:

1. Thay vì tập trung vào một vài cổ phiếu IPO nóng, các chuyên gia khuyên nên xây dựng danh mục đa dạng trên toàn chuỗi giá trị AI, bao gồm bán dẫn, phần mềm và nền tảng internet.

2. Các nhà đầu tư nên ưu tiên những công ty có lộ trình kiếm tiền rõ ràng từ AI, thay vì chỉ dựa vào câu chuyện công nghệ. Tăng trưởng bền vững cần được hỗ trợ bởi lợi nhuận thực tế, không chỉ là sự mở rộng hệ số định giá.

3. Carol Fong, Tổng giám đốc CGS International Securities, khuyến nghị các nhà đầu tư bổ sung một cách có chọn lọc các công ty hưởng lợi từ làn sóng tự chủ công nghệ của Trung Quốc, trong khi vẫn nắm giữ các công ty dẫn đầu thị trường toàn cầu trong danh mục.

Tóm lại, làn sóng đầu tư vào AI Trung Quốc phản ánh một sự dịch chuyển chiến lược sâu sắc. Nó là sự kết hợp giữa áp lực địa chính trị, quyết tâm chính sách và sự săn tìm cơ hội tăng trưởng mới của giới đầu tư.

Trong khi tiềm năng là rất lớn, được hỗ trợ bởi năng lực kỹ thuật, sản xuất và nguồn cung năng lượng dồi dào, các nhà đầu tư cần sáng suốt phân biệt giữa cơn sốt nhất thời và giá trị cốt lõi dài hạn. Thành công sẽ thuộc về những người biết cách cân bằng giữa việc nắm bắt cơ hội và quản lý sự bất ổn thông qua một chiến lược đa dạng hóa và có chọn lọc.