Đối thoại "xuyên đêm": Tương lai luật Crypto Mỹ căng như dây đàn trước thời khắc quyết định

Trong một cuộc họp kín kéo dài đến tối muộn ngày 08/01, các đại diện hàng đầu của Phố Wall và ngành công nghiệp tiền mã hóa đã có những bước tiến đầu tiên nhằm hóa giải bế tắc xung quanh dự luật thị trường Crypto, chỉ sáu ngày trước khi Thượng viện tiến hành biểu quyết mang tính sống còn.

Khung cảnh Capitol Hill những ngày đầu năm 2026 đang trở nên căng thẳng và khẩn trương hơn bao giờ hết. Một dự luật được kỳ vọng sẽ định hình tương lai tài sản số tại Mỹ – Đạo luật Thị trường Tài sản Kỹ thuật số – đang lao về phía trước với lịch trình chóng mặt, đặt cộng đồng crypto trước một cột mốc “được ăn cả, ngã về không”.

Áp lực này được đẩy lên đỉnh điểm khi, theo các nguồn tin nội bộ, một cuộc gặp kín chưa từng được tiết lộ đã diễn ra vào ngày 08/01 giữa các bên liên quan then chốt. Mục tiêu: giải quyết những bất đồng sâu sắc, đặc biệt xoay quanh quy định cho Tài chính Phi tập trung (DeFi) và stablecoin tạo lợi nhuận. Sự kiện này diễn ra ngay sau khi hơn 200 lãnh đạo ngân hàng cộng đồng Mỹ gửi thư cảnh báo Quốc hội về mối đe dọa hàng nghìn tỷ USD đối với hệ thống tín dụng địa phương từ stablecoin sinh lãi.

Cuộc họp kín giữa Phố Wall và giới Crypto

Cuộc họp này quy tụ các đại diện từ Hiệp hội Công nghiệp Chứng khoán và Thị trường Tài chính (SIFMA) – nhóm vận động hành lang lớn của Phố Wall vốn phản đối nhiều điểm then chốt trong dự luật – cùng với một số nhà lãnh đạo chính sách từ phía ngành công nghiệp tiền mã hóa, bao gồm cả quỹ đầu tư mạo hiểm khổng lồ Andreessen Horowitz và Quỹ Giáo dục DeFi (DeFi Education Fund).

Một nguồn tin trực tiếp tham gia cho biết cuộc thảo luận đã mang lại những “tia sáng lạc quan” về vấn đề hóc búa là DeFi. SIFMA trong những tuần gần đây đã lên tiếng phản đối các điều khoản miễn trừ quy định trong dự luật dành cho một số dịch vụ DeFi và nhà phát triển của chúng. Tuy nhiên, một nguồn tin khác mô tả các cuộc đàm phán là “có tính xây dựng” và “hiệu quả” về chủ đề này. Phía ngành công nghiệp tiền mã hóa đã nỗ lực thuyết phục SIFMA nới lỏng lập trường, nhưng khoảng cách giữa hai bên vẫn còn đáng kể.

Một điểm nóng khác được đưa ra bàn thảo là stablecoin. Theo tiết lộ, SIFMA cùng với các nhóm vận động hành lang ngân hàng đang thúc đẩy việc cấm retroactive (có hiệu lực hồi tố) đối với các stablecoin neo theo đồng đô la nhưng có cơ chế tạo lợi nhuận (yield-bearing).

Điều này mâu thuẫn trực tiếp với Đạo luật GENIUS (Guiding and Establishing National Innovation for U.S. Stablecoins Act), một văn bản luật crypto khác đã được Tổng thống Donald Trump ký thành luật vào mùa hè năm 2025 và đang trong quá trình triển khai đầy đủ vào năm 2026. Đạo luật này, được thông qua với sự ủng hộ lưỡng đảng tại Hạ viện, đã thiết lập khung quy định liên bang đầu tiên cho stablecoin, yêu cầu chúng phải được hỗ trợ 1:1 bởi USD hoặc tài sản rủi ro thấp, đồng thời cấm trực tiếp các nhà phát hành stablecoin trả lãi cho người nắm giữ. Tổng thống Trump trong lễ ký đã nhấn mạnh rằng GENIUS Act sẽ giúp Mỹ trở thành “thủ phủ tiền mã hóa của thế giới”.

Khi được Decrypt liên hệ, một đại diện của SIFMA phủ nhận rằng nhóm này đã “có lập trường về stablecoin tạo lợi nhuận”, nhưng từ chối bình luận về những lo ngại liên quan đến DeFi mà họ được cho là đang có với dự luật thị trường.

Áp lực thời gian khủng khiếp trước cuộc bỏ phiếu sinh tử

Lý do cho sự khẩn trương của cuộc họp là rõ ràng: thời gian gần như đã cạn. Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Tim Scott của đảng Cộng hòa đã công bố kế hoạch tổ chức một phiên “markup” (chỉnh sửa và biểu quyết tại ủy ban) cực kỳ quan trọng vào thứ Năm tuần tới, ngày 15/01.

Đây được xem là bước then chốt để dự luật có thể được đưa ra toàn thể Thượng viện biểu quyết. Tuy nhiên, lịch trình tăng tốc này khiến nhiều nhà lãnh đạo ngành lo ngại rằng nó có thể “thổi bay” các cuộc đàm phán lưỡng đảng kéo dài hàng tháng trời. Một nguồn tin trong ngành crypto đã bày tỏ sự thất vọng, chia sẻ rằng họ không thể tin rằng cuối cùng hai đảng đang chủ động làm việc cùng nhau thì lại có nguy cơ đánh mất cơ hội chỉ vì một khung thời gian áp đặt.

Sự đồng thuận chung giữa các bên liên quan là dự luật cần phải nhận được sự ủng hộ của cả hai đảng tại phiên markup tuần tới để có bất kỳ cơ hội nào được thông qua ở cấp Thượng viện. Cùng ngày diễn ra cuộc họp kín, hơn 50 thành viên của nhóm vận động ngành công nghiệp The Digital Chamber đã có mặt trên Đồi Capitol để gặp gỡ các thượng nghị sĩ và quan chức Nhà Trắng, thúc đẩy ngôn ngữ có lợi trong bản dự thảo cuối cùng trước phiên markup, dự kiến sẽ hoàn thành vào đầu tuần tới. Họ tập trung đặc biệt vào hai vấn đề: bảo vệ nhà phát triển phần mềm DeFi và duy trì khả năng tạo lợi suất từ stablecoin.

DeFi: Trận chiến giành sự sống còn của nhà phát triển và tương lai đổi mới

DeFi, hay Tài chính Phi tập trung, đại diện cho một hệ thống các ứng dụng tài chính được xây dựng trên blockchain, cho phép người dùng giao dịch, vay, cho vay trực tiếp với nhau mà không cần ngân hàng hay tổ chức trung gian thông qua các hợp đồng thông minh. Đây là lĩnh vực đổi mới sôi động nhất nhưng cũng gây tranh cãi nhất.

Nỗi lo lớn nhất của cộng đồng DeFi là bản án dành cho các nhà phát triển phần mềm. Dưới các đạo luật truyền tiền hiện hành như 18 USC 1960, họ có thể bị truy tố hình sự ngay cả khi chỉ viết mã.

Hai trường hợp điển hình là Roman Storm, nhà phát triển công cụ trộn giao dịch Tornado Cash, bị kết tội âm mưu vận hành kinh doanh truyền tiền không phép; và Keonne Rodriguez, nhà phát triển ví Bitcoin Samourai, bị kết án 5 năm tù và phạt 250.000 USD vì cáo buộc tương tự. Những vụ việc này khiến cộng đồng DeFi lo ngại rằng bất kỳ quy định nghiêm ngặt nào cũng có thể dập tắt đổi mới và đẩy hoạt động ra nước ngoài.

Do đó, việc tìm kiếm sự bảo vệ rõ ràng cho các nhà phát triển trong dự luật thị trường mới là một trong những mục tiêu tối thượng của phe ủng hộ crypto. Họ lập luận rằng cần phân biệt giữa việc tạo ra công cụ trung lập và việc vận hành một dịch vụ tài chính bất hợp pháp một cách cố ý.

Cuộc xâm lấn nghìn tỷ đô la vào lãnh địa ngân hàng truyền thống

Nếu DeFi là trận chiến về triết lý quản lý, thì stablecoin sinh lãi là cuộc chiến kinh tế trực diện. Mặc dù GENIUS Act cấm nhà phát hành trả lãi, các công ty lớn đã tìm ra lối đi khéo léo. Coinbase cung cấp lợi suất khoảng 4.1% cho người dùng Mỹ nắm giữ USDC, còn PayPal mang lại 3.7% cho PYUSD. Họ không trực tiếp phát hành stablecoin mà đóng vai trò phân phối hoặc cung cấp phần thưởng thông qua bên thứ ba, do đó né tránh được lệnh cấm.

Cơ chế này đã trở thành một công cụ cạnh tranh mạnh mẽ, thu hút một lượng lớn tiền gửi. Điều này đã châm ngòi cho một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ ngành ngân hàng truyền thống.

Trong một bức thư ngày 05/01 gửi tới Quốc hội, hơn 200 lãnh đạo ngân hàng cộng đồng, được dẫn dắt bởi Hiệp hội Ngân hàng Mỹ (ABA) và SIFMA, đã cảnh báo về một cuộc “chạy đua rút tiền” tiềm tàng. Họ lập luận rằng việc người dùng chuyển tiền tiết kiệm sang các sản phẩm stablecoin có lợi suất cao hơn có thể khiến hàng nghìn tỷ USD rời khỏi hệ thống ngân hàng địa phương. Điều này sẽ làm giảm đáng kể nguồn vốn cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ, hộ gia đình và các dự án cộng đồng, từ đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến tăng trưởng kinh tế cơ sở.

Họ trích dẫn một báo cáo của Bộ Tài chính Mỹ ước tính rủi ro lên tới 6.6 nghìn tỷ USD tiền gửi có thể di chuyển. Do đó, họ kêu gọi Quốc hội sửa đổi luật để mở rộng lệnh cấm, không chỉ áp dụng cho nhà phát hành mà còn cho cả các đối tác và chi nhánh của họ, nhằm đóng lại kẽ hở mà Coinbase và PayPal đang sử dụng. Áp lực này đã có tác động thực tế, khi một số thượng nghị sĩ Dân chủ ủng hộ crypto đã bắt đầu tiếp nhận một phần yêu cầu của SIFMA, khiến phe crypto lo ngại dự luật bị “pha loãng”.

Xung đột lưỡng đảng và những lá bài chính trị

Căng thẳng không chỉ dừng lại trong phòng họp kín giữa ngành công nghiệp và Phố Wall. Các cuộc đàm phán lưỡng đảng rộng hơn tại Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện – cơ quan có thẩm quyền giám sát phần liên quan đến Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) trong dự luật – cũng vừa gặp trở ngại mới. Chủ tịch Ủy ban John Boozman đảng Cộng hòa, đang hoàn thiện một bản dự thảo mới dự kiến đưa ra markup cùng ngày 15/01, nhưng bản dự thảo này hiện không nhận được sự ủng hộ từ các thành viên đảng Dân chủ trong ủy ban, bao gồm Thượng nghị sĩ Cory Booker. Điều này có nguy cơ dẫn đến một phiên markup diễn ra theo đường lối đảng phái, làm suy yếu nghiêm trọng cơ hội thông qua sau này.

Một yếu tố chính trị nhạy cảm khác là các điều khoản xung đột lợi ích. Một bản dự thảo lưỡng đảng hồi tháng 11 từ Ủy ban Nông nghiệp bao gồm các biện pháp bảo vệ nhằm cấm các quan chức chính phủ cấp cao, trong đó có cựu Tổng thống Donald Trump và các thành viên gia đình ông, nắm giữ tiền mã hóa hoặc đóng vai trò trực tiếp trong ngành công nghiệp này khi đang tại chức. Điều này phản ánh mối lo ngại lâu nay của các nhà lập pháp Dân chủ về mối liên hệ của Trump với các hoạt động liên quan đến crypto.

Mối lo ngại này càng được đẩy lên cao khi Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (Dân chủ), thành viên hàng đầu của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, gần đây lên tiếng chỉ trích việc World Liberty Financial – công ty crypto do chính Trump đồng sáng lập – nộp đơn xin cấp phép ngân hàng liên bang Mỹ. Bà tuyên bố đây là mức độ “xung đột lợi ích tài chính và tham nhũng chưa từng thấy” và kêu gọi Thượng viện giải quyết vấn đề này khi xem xét dự luật cấu trúc thị trường crypto trong những ngày tới.

Cơ hội nghìn tỷ hay sự trì hoãn đến 2027?

Giữa những diễn biến phức tạp, các nhà phân tích thận trọng đánh giá cơ hội. Các chuyên gia từ CoinDesk và The Block nhận định xác suất dự luật trở thành luật trong năm 2026 chỉ vào khoảng 50-60%. Ngân hàng đầu tư TD Cowen cảnh báo rằng cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 có thể khiến các nhà lập pháp Dân chủ do dự trong việc ủng hộ một dự luật lớn trước thềm bầu cử. Họ cho rằng khả năng cao hơn là văn bản sẽ bị trì hoãn sang năm 2027, với việc triển khai đầy đủ có thể chỉ diễn ra vào năm 2029.

Tuy nhiên, ánh sáng cuối đường hầm vẫn tồn tại. Việc thông qua dự luật thị trường được kỳ vọng sẽ chấm dứt tranh cãi kéo dài về thẩm quyền giữa SEC và CFTC, phân loại rõ ràng tài sản số và cung cấp con đường hợp pháp cho các hoạt động DeFi. Điều này được dự báo sẽ mở ra cơ hội nghìn tỷ đô la, thúc đẩy dòng vốn thể chế đổ vào, mã hóa tài sản thực và củng cố vị thế dẫn đầu toàn cầu của Mỹ trong lĩnh vực tài sản số. Chính quyền Trump cũng tiếp tục thể hiện lập trường ủng hộ crypto mạnh mẽ sau GENIUS Act, và các cuộc họp lưỡng đảng gần đây cho thấy sự sẵn lòng thỏa hiệp.

Sáu ngày tới sẽ là khoảng thời gian then chốt định mệnh. Kết quả của cuộc họp kín vừa qua có thực sự dẫn đến một thỏa hiệp vào phút chót, hay những bất đồng không thể vượt qua sẽ khiến cả một quá trình dài đổ vỡ? Câu trả lời sẽ quyết định liệu nước Mỹ có bước vào kỷ nguyên mới của tài chính số với một khung pháp lý rõ ràng, hay lại tiếp tục chìm trong sự bất định vốn có, trong khi hàng nghìn tỷ USD và tương lai của đổi mới công nghệ đang chờ đợi ở phía trước.