Tranh chấp pháp lý và ngoại giao xoay quanh 15 tỷ USD Bitcoin bị tịch thu của Chen Zhi

Khoản tịch thu Bitcoin trị giá 15 tỷ USD của Mỹ từ trùm lừa đảo Chen Zhi đã vén màn một cuộc tranh chấp pháp lý, ngoại giao và công nghệ phức tạp, với những cáo buộc về nguồn gốc bí ẩn của số tiền khổng lồ này.

Chen Zhi bị áp giải về Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 07/01/2026

Vào tháng 10 năm 2025, Bộ Tư pháp Mỹ đã chính thức thông báo về vụ tịch thu tài sản Bitcoin lớn nhất trong lịch sử, với tổng trị giá lên tới 15 tỷ USD, từ một doanh nhân người Campuchia gốc Hoa là Chen Zhi. Chỉ ba tháng sau, hình ảnh Chen Zhi bị trùm đầu, tay còng, bị áp giải xuống máy bay ở Bắc Kinh được truyền hình Trung Quốc công bố, đánh dấu sự sụp đổ của một “ông trùm” được cho là chủ mưu đứng sau một trong những mạng lưới lừa đảo và lao động cưỡng bức lớn nhất châu Á.

Tuy nhiên, ẩn sau vụ bắt giữ và tịch thu lịch sử đó là một câu chuyện phức tạp hơn nhiều, liên quan đến cáo buộc về một vụ hack từ năm 2020, sự im lặng của Washington và cuộc đấu khẩu ngoại giao giữa các cường quốc, trong khi hàng nghìn nạn nhân của các vụ lừa đảo vẫn đang chờ đợi công lý.

Sự trỗi dậy và sụp đổ của “ông trùm” Chen Zhi

Chen Zhi, một người đàn ông 38 tuổi (tính đến đầu năm 2026), đã xây dựng nên một đế chế tội phạm phức tạp dưới vỏ bọc một tập đoàn đa quốc gia hợp pháp. Xuất thân từ tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc, ông ta khởi nghiệp với một quán cà phê Internet nhỏ trước khi chuyển đến Campuchia vào năm 2011.

Tại đây, Chen Zhi đã thành lập Prince Holding Group (Prince Group) và nhanh chóng mở rộng sang các lĩnh vực bất động sản, ngân hàng, tài chính và dịch vụ tiêu dùng. Bề ngoài, ông ta là một doanh nhân thành đạt, từng được chính phủ Campuchia phong tặng danh hiệu “Neak Oknha” và có đóng góp tích cực cho các hoạt động cộng đồng.

Tuy nhiên, theo các công tố viên Mỹ, Prince Group thực chất là “một trong những tổ chức tội phạm xuyên quốc gia lớn nhất châu Á”. Tập đoàn này bị cáo buộc điều hành ít nhất 10 khu phức hợp lừa đảo tại Campuchia, được mô tả như những trại lao động cưỡng bức với tường cao và dây thép gai bao quanh.

Hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người, nhiều người trong số họ là nạn nhân của buôn người, bị ép buộc thực hiện các vụ lừa đảo trực tuyến với quy mô toàn cầu, được biết đến với tên gọi “Pig Butchering” (mổ heo).

Theo cáo trạng, có thời điểm, mạng lưới này thu về 30 triệu USD mỗi ngày. Số tiền khổng lồ này được rửa thông qua một mạng lưới phức tạp gồm hơn 100 công ty bình phong và được chi tiêu cho các tài sản xa xỉ như tranh của Picasso, đồng hồ đắt tiền, máy bay riêng, du thuyền và bất động sản cao cấp trên khắp thế giới.

Vụ tịch thu Bitcoin 15 tỷ USD và câu hỏi về nguồn gốc

Vào ngày 14/10/2025, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đã công bố vụ tịch thu dân sự đối với khoảng 127.271 Bitcoin, được cho là thuộc quyền kiểm soát của Chen Zhi. Với thời điểm đó, số Bitcoin này có trị giá xấp xỉ 15 tỷ USD, biến đây trở thành vụ tịch thu tài sản lớn nhất trong lịch sử Bộ Tư pháp Mỹ.

Tuy nhiên, một báo cáo kỹ thuật được công bố sau đó vào tháng 11/2025 bởi Trung tâm Ứng cứu khẩn cấp virus máy tính quốc gia Trung Quốc (CVERC) đã đặt ra một nghi vấn hoàn toàn khác về nguồn gốc của số Bitcoin này.

Báo cáo này cho biết, vào cuối tháng 12/2020, bể đào Bitcoin của Chen Zhi đã bị tấn công mạng nghiêm trọng. Hơn 127.000 Bitcoin - tương đương khoảng 4 tỉ USD tại thời điểm đó - đã biến mất. Chen Zhi được cho là đã đăng hơn 1.500 thông điệp treo thưởng lớn để truy tìm số tiền nhưng không có kết quả.

Điểm then chốt là con số Bitcoin bị đánh cắp năm 2020 và con số bị Mỹ tịch thu năm 2025 gần như trùng khớp tuyệt đối. Hơn nữa, CVERC phân tích rằng số Bitcoin sau khi bị đánh cắp đã nằm yên bất động suốt gần 4 năm và chỉ bắt đầu được chuyển đi vào giữa năm 2024. Các chuyên gia Trung Quốc nhận định, đây là “hành vi rõ ràng không phù hợp với hacker thông thường” - những kẻ thường tìm cách tẩu tán tài sản càng nhanh càng tốt - và có mô hình phù hợp hơn với một tổ chức tin tặc cấp nhà nước.

Luật sư Du Guodong ở Bắc Kinh chỉ ra rằng bản cáo trạng của Mỹ không hề giải thích làm thế nào chính quyền Washington có được khóa riêng (private key) để kiểm soát số Bitcoin này, điều cho thấy khả năng Mỹ đã chiếm được số tài sản này từ rất sớm.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc sau đó đã mô tả vụ việc bằng một cụm từ gây tranh cãi: “Đen ăn đen” - tội phạm nuốt chửng tội phạm. Cho đến nay, Bộ Tư pháp Mỹ vẫn giữ im lặng trước các cáo buộc này. Trong khi đó, Chen Zhi được cho là đã thuê hãng luật Boies Schiller Flexner để khiếu kiện việc tịch thu.

Những nạn nhân bị lãng quên và bài toán bồi thường

Trong cuộc tranh cãi giữa các cường quốc về nguồn gốc của 15 tỷ USD Bitcoin, một bên liên quan quan trọng lại có nguy cơ bị bỏ quên: hàng nghìn nạn nhân của các đường dây lừa đảo.

Các hoạt động của Prince Group đã gây ra thiệt hại khổng lồ trên toàn cầu. Chỉ riêng năm 2024, giới chức Mỹ ước tính các mạng lưới lừa đảo ở Đông Nam Á đã chiếm đoạt ít nhất 10 tỷ USD từ các nạn nhân Mỹ. Một báo cáo khác của FBI chỉ ra rằng tội phạm lừa đảo đầu tư tiền mã hóa đã gây thiệt hại 5,8 tỷ USD chỉ trong năm 2024. Các nạn nhân bị lừa trên khắp thế giới, trong khi hàng nghìn người khác bị buôn bán và ép buộc lao động trong các “trại lừa đảo”.

Số Bitcoin 15 tỷ USD bị tịch thu, trên lý thuyết, có thể trở thành một quỹ bồi thường quan trọng cho các nạn nhân này. Tuy nhiên, cho đến nay, Washington vẫn chưa công bố bất kỳ kế hoạch bồi hoàn cụ thể nào. Sự im lặng này càng làm dấy lên những chỉ trích về động cơ thực sự đằng sau vụ tịch thu lịch sử, và đặt ra một câu hỏi lớn về việc liệu công lý cuối cùng có được thực thi cho những người đã chịu thiệt hại trực tiếp hay không.