Hơn nửa triệu người và hàng nghìn doanh nghiệp Mỹ nộp đơn phá sản

Năm 2025 chứng kiến làn sóng phá sản tại Mỹ tăng vọt với 565.759 vụ, tăng 11% so với năm trước, phản ánh những áp lực tài chính dai dẳng mà cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp phải đối mặt trong bối cảnh hậu đại dịch.

Dữ liệu mới nhất từ hệ thống tòa án liên bang Mỹ cho thấy một thực tế đáng quan ngại: hàng trăm nghìn gia đình và doanh nghiệp Mỹ đang kiệt sức trước gánh nặng nợ nần và chi phí leo thang, buộc phải tìm đến phá sản như lối thoát cuối cùng. Số liệu từ Epiq AACER, nền tảng theo dõi hồ sơ phá sản dựa trên hệ thống PACER của Tòa án Liên bang, tiết lộ bức tranh toàn diện về sức ép tài chính đang định hình nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tổng quan làn sóng phá sản năm 2025

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt trong xu hướng phá sản tại Mỹ khi tổng số vụ đạt 565.759, tăng 11% so với con số 508.953 vụ của năm 2024. Mặc dù vẫn thấp hơn 25% so với mức đỉnh trước đại dịch, 757.816 vụ năm 2019, đà tăng này cho thấy sự trở lại của những áp lực tài chính vốn bị kìm nén trong thời kỳ hỗ trợ đại dịch.

Trong lĩnh vực tiêu dùng, số lượng đơn đạt 533.949 vụ, tăng 12% so với 478.752 vụ năm 2024. Đáng chú ý, các vụ phá sản Chapter 7, loại hình phổ biến cho cá nhân với nợ không đảm bảo và thu nhập hạn chế, tăng mạnh 15% lên 332.706 vụ, trong khi Chapter 13, cho phép tái cấu trúc nợ, tăng 6% lên 200.055 vụ. Phân tích từ Bankruptcy Watch chỉ ra một xu hướng đáng quan tâm: các vụ phá sản ngày càng gắn liền với vỡ nợ tín dụng thay vì các yếu tố truyền thống như mất việc hoặc khủng hoảng y tế.

Khu vực doanh nghiệp cũng chứng kiến sự gia tăng với 31.810 vụ, tăng 5% so với 30.201 vụ năm 2024. Các vụ Chapter 11, cho phép doanh nghiệp tái cấu trúc tài chính, tăng nhẹ 1% lên 7.940 vụ, trong khi các vụ Subchapter V, dành cho doanh nghiệp nhỏ, tăng đáng kể 11% lên 2.446 vụ. Theo báo cáo từ S&P Global Market Intelligence, tính đến hết tháng 11 năm 2025, ít nhất 717 công ty đã phá sản, tăng 14% so với cùng kỳ năm trước và đạt mức cao nhất kể từ năm 2010.

Nguyên nhân sâu xa: Bức tranh đa chiều về khủng hoảng nợ

Theo John Rao, luật sư cấp cao tại Trung tâm Luật Người tiêu dùng Quốc gia, người Mỹ thường trì hoãn việc nộp đơn phá sản đến phút cuối cùng vì đây là quyết định hệ trọng với nhiều hệ lụy lâu dài. Tuy nhiên, một loạt yếu tố đã trở thành “chất xúc tác” không thể tránh khỏi. Rao giải thích: “Đến một thời điểm nào đó, hóa đơn chồng chất và dư nợ thẻ tín dụng tăng liên tục sẽ vượt quá sức chịu đựng của nhiều người.”

Dữ liệu từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cho thấy tổng nợ tiêu dùng Mỹ đã chạm mốc 18,39 nghìn tỷ USD trong quý 2 năm 2025. Tình trạng nợ quá hạn đạt mức báo động với hơn 14,1% số dư thẻ tín dụng quá hạn ít nhất 30 ngày và 10,7% quá hạn 90 ngày hoặc hơn - mức cao nhất trong 14 năm. Các hộ gia đình thu nhập thấp chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi tỷ lệ quá hạn vượt 22% ở nhóm thấp nhất.

Ba yếu tố then chốt đang đẩy các hộ gia đình vào tình thế khó khăn bao gồm: chi phí bảo hiểm y tế tăng mạnh, khi 41% cư dân Mỹ mang nợ y tế theo Quỹ Gia đình Kaiser, nợ thẻ tín dụng phình to, và việc nối lại thanh toán vay sinh viên sau thời gian tạm hoãn. Khoảng 11,3% giá trị vay sinh viên liên bang đã quá hạn với hơn 5 triệu người vay rơi vào tình trạng vỡ nợ (không trả nợ quá 360 ngày).

Một khảo sát của CBS News vào tháng 12/2025 cho thấy đa số người Mỹ đang gặp khó khăn khi chi trả các nhu cầu thiết yếu như chăm sóc sức khỏe, thực phẩm và nhà ở. Lạm phát duy trì ở mức trên 2,3% suốt năm 2025 kết hợp với lãi suất cao từ giai đoạn 2023-2024 đã tạo nên gánh nặng kép cho các hộ gia đình.

Doanh nghiệp vật lộn trong môi trường đầy thách thức

Christopher Ward, đồng chủ tịch bộ phận phá sản và tái cấu trúc tại Công ty Luật Polsinelli, chỉ ra rằng lãi suất cao trong giai đoạn 2023-2024 cùng với lạm phát dai dẳng là những yếu tố chính khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xoay xở dòng tiền. Trong năm 2025, nhiều nhà bán lẻ quốc gia và khu vực đã rời khỏi thị trường, bao gồm những cái tên quen thuộc như Forever 21 và Joann Fabrics, dù đã tìm kiếm sự bảo hộ phá sản.

Ngành bán lẻ và nhà hàng chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề, với chi phí thực phẩm tăng 29% kể từ năm 2020 theo Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia, buộc khách hàng phải cắt giảm chi tiêu. Ngành y tế chứng kiến phá sản tăng 75% so với giai đoạn 2016-2022, chủ yếu do lạm phát và áp lực giảm tỷ lệ bồi hoàn từ các nhà cung cấp thương mại và chính phủ.

Theo báo cáo từ Cornerstone Research, số lượng “mega bankruptcies”, tức vụ phá sản với tài sản trên 1 tỷ USD, đã tăng lên 32 vụ trong 12 tháng qua, cao hơn mức trung bình lịch sử 23 vụ từ 2005-2024. Các vụ lớn trong năm 2025 bao gồm Saks Global (công ty mẹ của Saks Fifth Avenue, Neiman Marcus và Bergdorf Goodman), Spirit Airlines, và United Site Services. Coface báo cáo rằng phá sản doanh nghiệp Mỹ đạt 6.574 vụ trong quý 3 năm 2025, cao nhất kể từ quý 2 năm 2014 và vượt 15% mức trung bình năm 2019.

Phân tích của chuyên gia

Michael Hunter, Phó Chủ tịch Epiq AACER, nhận định: “Chúng ta đang chứng kiến sự tăng trưởng hai con số trong phá sản, và kết quả tháng 12 năm 2025 nhấn mạnh sự tăng tốc mạnh mẽ khi khối lượng trở về mức trước đại dịch và áp lực kinh tế điển hình.” Ông Hunter cũng lưu ý thêm: “Chúng tôi đang từ từ quay trở lại mức độ trước COVID... Đây có phải là một sự kiện lớn? Không. Đây có phải là mức tăng lớn so với những gì chúng ta đã trải qua trong 5 năm qua? Có.”

Amy Quackenboss, Giám đốc Điều hành Viện Phá sản Hoa Kỳ, bổ sung: “Sự gia tăng phá sản phản ánh sự hội tụ của các yếu tố căng thẳng kinh tế tiếp tục đè nặng lên người tiêu dùng và doanh nghiệp, từ chi phí vay mượn cao đến lạm phát dai dẳng và bất ổn địa chính trị.” Bà nhấn mạnh rằng trong bối cảnh nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp đang vật lộn với nợ nần, phá sản không còn là dấu chấm hết, mà là “con đường thiết yếu để khôi phục ổn định” và xây dựng lại tương lai tài chính bền vững hơn.

Các chuyên gia chỉ ra rằng làn sóng phá sản hiện nay phản ánh sự trở lại trạng thái “bình thường” trước đại dịch. Trong giai đoạn COVID-19, các gói hỗ trợ tài chính của chính phủ và chương trình hoãn trả nợ đã tạo ra “tấm đệm” giúp nhiều doanh nghiệp và hộ gia đình tránh được phá sản. Khi các biện pháp hỗ trợ tạm thời này chấm dứt, số đơn xin phá sản bắt đầu tăng trở lại với xu hướng rõ ràng từ năm 2022.

Khi “lối thoát” trở thành lựa chọn bắt buộc

Phá sản được xem là “lối thoát” để thiết lập lại tình hình tài chính, giúp chấm dứt các cuộc gọi đòi nợ và có thể xóa bỏ một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ nợ. Tuy nhiên, lựa chọn này đi kèm với cái giá không nhỏ - có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến điểm tín dụng, làm chậm khả năng mua nhà và khiến việc tiếp cận các khoản vay trong tương lai trở nên khó khăn hơn.

Dữ liệu từ Tòa án Liên bang Mỹ cho thấy phá sản cá nhân và doanh nghiệp tăng 10,6% trong 12 tháng kết thúc tháng 9 năm 2025, với phá sản doanh nghiệp tăng 5,6% lên 24.039 vụ và phá sản cá nhân tăng 10,8% lên 533.337 vụ. Theo phân tích từ Mintz, hoạt động phá sản năm 2025 đánh dấu mức tăng mạnh nhất trong hơn một thập kỷ, phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn.

PwC dự báo tái cấu trúc (cả trong và ngoài tòa án) sẽ duy trì ở mức cao ít nhất đến nửa đầu năm 2026, với các ngành như bán lẻ, nhà hàng và y tế tiếp tục đối mặt với suy giảm chi tiêu tiêu dùng. Allianz Trade dự báo phá sản toàn cầu tiếp tục tăng 6% năm 2025 và 3% năm 2026, với Mỹ chịu ảnh hưởng từ chiến tranh thương mại và áp lực thuế quan - có thể đẩy thêm 6.800 vụ phá sản nếu tình hình leo thang.

John Rao cảnh báo: “Có khả năng lớn là số lượng hồ sơ sẽ còn cao hơn trong năm nay và thậm chí sang năm sau.” Tạp chí Forbes cũng cảnh báo ngành bán lẻ chuyên biệt tại Mỹ có thể chạm “điểm gãy” trong năm 2026 do lãi suất cao kéo dài và sự cạnh tranh gay gắt từ các nhà bán lẻ đại chúng.

Kết luận

Sự gia tăng phá sản tại Mỹ năm 2025 không chỉ là câu chuyện về những con số thống kê, mà còn phản ánh một nghịch lý sâu sắc của nền kinh tế lớn nhất thế giới. Trong khi các chỉ số vĩ mô như GDP và thị trường chứng khoán vẫn thể hiện sức mạnh, hàng trăm nghìn hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ đang vật lộn với gánh nặng nợ nần chồng chất và chi phí sinh hoạt tăng cao. Điều này cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ giữa các nhóm thu nhập và quy mô doanh nghiệp trong nền kinh tế hình chữ K.

Làn sóng phá sản năm 2025 cũng đánh dấu sự kết thúc của “kỳ nghỉ” tài chính tạm thời mà các gói hỗ trợ đại dịch mang lại. Khi các biện pháp bảo vệ này hết hiệu lực, nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp buộc phải đối mặt với thực tế tài chính vốn bị trì hoãn trong nhiều năm. Phá sản giờ đây không chỉ là dấu chấm hết, mà theo cách nhìn của nhiều chuyên gia, đã trở thành một cơ chế thiết yếu để tái thiết tài chính và khôi phục ổn định trong một môi trường kinh tế đầy biến động.