Nhu cầu trái phiếu Nhật Bản thời hạn 40 năm bật tăng mạnh trước bầu cử

Giữa bối cảnh chính trị sôi động trước thềm bầu cử Hạ viện và những lo ngại về một gói kích thích tài khóa khổng lồ, đợt đấu giá trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) kỳ hạn 40 năm vào ngày 28/01/2026 đã ghi nhận nhu cầu bền vững vượt mong đợi, tạo hiệu ứng tích cực lan tỏa khắp thị trường trái phiếu và mang lại sự lạc quan thận trọng về khả năng hấp thụ nợ dài hạn của nền kinh tế này.

Đây không chỉ là một tín hiệu kỹ thuật đơn thuần mà còn là bức tranh thu nhỏ phản ánh cuộc cân đầy căng thẳng giữa chính sách tài khóa mở rộng của chính phủ và lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ), diễn ra trong một môi trường toàn cầu đầy biến động với lãi suất tại Mỹ được dự báo sẽ giữ nguyên và làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào thị trường tài chính châu Á.

Kết quả đấu giá ấn tượng

Vào ngày 28/01/2026, Bộ Tài chính Nhật Bản đã tổ chức thành công đợt đấu giá khoảng 400 tỷ Yên, tương đương 2.62 tỷ USD theo tỷ giá hiện tại, trái phiếu chính phủ kỳ hạn 40 năm.

Thước đo quan trọng nhất về sức cầu, tỷ lệ bid-to-cover, đã đạt mức 2.76 lần, đây là mức cao nhất kể từ tháng 3/2025 và vượt xa chỉ số trung bình 12 tháng, cho thấy nhà đầu tư cạnh tranh mạnh mẽ để sở hữu trái phiếu.

Theo đánh giá của Shoki Omori, Chiến lược gia trưởng bàn giao dịch tại Mizuho Securities, phiên đấu giá này “mạnh mẽ trên mọi khía cạnh, từ cung-cầu, giá cả đến động lực theo sau” và tạo nền tảng tích cực cho đợt đấu giá trái phiếu 30 năm sắp tới.

Phản ứng thị trường ngay sau đó rất rõ rệt. Lợi suất trái phiếu 40 năm, vốn chỉ tuần trước đó còn chạm mức cao kỷ lục lịch sử 4.205%, đã giảm 3.5 điểm cơ bản (bps) xuống còn 3.9%.

Hiệu ứng giảm lợi suất lan tỏa đồng loạt: lợi suất trái phiếu chuẩn 10 năm cũng giảm 3.5 bps xuống 2.250%, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm giảm 2.5 bps xuống 1.25%, và lợi suất trái phiếu 5 năm giảm 2.5 bps xuống 1.685%.

Diễn biến này củng cố nhận định rằng, bất chấp các rủi ro vĩ mô, các định chế tài chính nội địa như các quỹ bảo hiểm và quỹ hưu trí - những nhà đầu tư truyền thống của phân khúc siêu dài hạn, vẫn sẵn sàng hấp thụ nguồn cung ở mức lợi suất được cho là hấp dẫn hiện nay.

Áp lực từ chính trường và chính sách tiền tệ

Thành công của phiên đấu giá diễn ra trong một bối cảnh chính trị đặc biệt nhạy cảm. Chiến dịch tranh cử chính thức cho cuộc bầu cử Hạ viện sớm vào ngày 8/2 đã khởi động cùng ngày 28/01, với trọng tâm xoay quanh các chính sách của Thủ tướng Sanae Takaichi.

Động thái giải tán Hạ viện ngay trong ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội - lần đầu tiên sau 60 năm, được xem như một nước đi táo bạo nhằm tranh thủ tỷ lệ ủng hộ cá nhân cao.

Trọng tâm chiến dịch là lời hứa tạm ngừng thuế tiêu dùng đánh vào thực phẩm trong hai năm, một biện pháp ước tính làm giảm thu ngân sách khoảng 5,000 tỷ Yên mỗi năm, tương đương 32.78 tỷ USD.

Tuy nhiên, chính phủ vẫn chưa làm rõ cơ chế bù đắp cho khoản thiếu hụt khổng lồ này, khiến giới đầu tư lo ngại sâu sắc về viễn cảnh một gói kích thích tài khóa quy mô lớn được tài trợ bằng việc phát hành thêm nợ, đẩy gánh nặng nợ công vốn đã ở mức kỷ lục lên cao hơn nữa.

Trong khi chính sách tài khóa có xu hướng mở rộng mạnh, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) lại đang kiên định với lộ trình thắt chặt.

Biên bản cuộc họp chính sách tháng 12/2025, vừa được công bố vào đầu tuần, cho thấy các nhà hoạch định chính sách nhất trí về sự cần thiết phải tiếp tục nâng lãi suất. Một số thành viên nhấn mạnh vai trò của đồng Yên yếu trong việc đẩy cao lạm phát cơ bản, qua đó củng cố quyết tâm bình thường hóa chính sách sau nhiều năm duy trì lãi suất siêu thấp.

Sự phân kỳ rõ rệt này giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ đã tạo ra môi trường đầy thử thách cho thị trường trái phiếu, khiến đường cong lợi suất bị kéo giãn mạnh kể từ đầu tháng 11/2025 và lập nhiều kỷ lục mới.

Fed “cầm chân” lãi suất và sức hút từ châu Á

Diễn biến tại Nhật Bản không nằm ngoài mạch chảy chung của thị trường tài chính toàn cầu. Cùng ngày 28/01 (giờ Mỹ), Cục Dự trữ Liên bang (Fed) được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất sau ba lần cắt giảm liên tiếp vào cuối năm 2025.

Quyết định này thể hiện sự thận trọng trước các chỉ số kinh tế vững vàng và áp lực lạm phát vẫn tiềm ẩn, đồng thời cũng diễn ra bất chấp những chỉ trích công khai từ Tổng thống Donald Trump nhằm vào Chủ tịch Jerome Powell. Sự kiên định của Fed góp phần định hình môi trường lãi suất toàn cầu, tạo ra một điểm tham chiếu quan trọng cho các ngân hàng trung ương khác, bao gồm BoJ.

Song song đó, thị trường tài chính châu Á đang trở thành tâm điểm thu hút vốn đầu tư mạnh mẽ. Năm 2025 chứng kiến tổng giá trị huy động vốn qua phát hành cổ phiếu lần đầu (IPO) tại châu Á - Thái Bình Dương tăng hơn gấp đôi, với 7 trong số 10 đợt IPO lớn nhất toàn cầu diễn ra tại khu vực này.

Chỉ số MSCI khu vực châu Á - Thái Bình Dương tăng hơn 25%, vượt trội so với thị trường Mỹ. Các nền kinh tế như Ấn Độ, Hàn Quốc và chính Nhật Bản, với chỉ số Nikkei 225 liên tục lập kỷ lục, đang thu hút dòng vốn tìm kiếm cơ hội tăng trưởng.

Trong bối cảnh này, sức hút của trái phiếu Nhật Bản dài hạn, với lợi suất thực dương hấp dẫn, có thể được xem như một phần của xu hướng phân bổ tài sản rộng hơn vào khu vực châu Á, đặc biệt khi lợi suất tại các thị trường phát triển khác như Mỹ có xu hướng đi ngang.

Sự cân bằng mong manh và những rủi ro phía trước

Thành công của đợt đấu giá trái phiếu 40 năm là một tín hiệu lạc quan ngắn hạn, khẳng định nhu cầu nội địa vẫn là trụ cột vững chắc cho thị trường trái phiếu Nhật Bản ngay cả ở các kỳ hạn rất dài. Nó giúp ổn định tâm lý thị trường, giảm bớt lo ngại về nguy cơ tháo chạy khỏi JGB và hỗ trợ cho các đợt phát hành dài hạn sắp tới.

Tuy nhiên, câu chuyện dài hạn vẫn phụ thuộc vào kết quả bầu cử ngày 8/2 và cách thức chính phủ mới giải bài toán tài khóa.

Nếu Thủ tướng Takaichi tái đắc cử với thế đa số vững chắc, kế hoạch ngừng thuế và khả năng mở rộng chi tiêu sẽ được đẩy mạnh, tiếp tục đặt ra câu hỏi lớn về tính bền vững tài khóa. Áp lực này có thể khiến lợi suất dài hạn một lần nữa bị đẩy lên cao trong tương lai, nhất là khi BoJ vẫn phải tiếp tục lộ trình tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát và ổn định đồng Yên.

Việc tăng lãi suất quá nhanh, tuy nhiên, có thể làm trầm trọng thêm gánh nặng trả lãi cho chính phủ và làm suy yếu quá trình phục hồi kinh tế vừa manh nha.

Kết quả đấu giá ngày 28/01 giống như một khoảnh khắc tạm lắng giữa cơn bão, minh chứng cho sức chịu đựng của thị trường nhưng đồng thời cũng nhấn mạnh rằng những thách thức cơ bản vẫn còn nguyên đó.

Đối với các nhà đầu tư toàn cầu, hành trình phía trước của thị trường trái phiếu Nhật Bản sẽ tiếp tục là một chỉ báo quan trọng về sự tương tác giữa rủi ro chính sách, sức khỏe tài khóa quốc gia và sự dịch chuyển dòng vốn trong khu vực, với mỗi diễn biến đều có khả năng tạo ra những gợn sóng đáng kể trên thị trường tài chính thế giới.