Vàng, bạc lao dốc và câu chuyện đằng sau những cú sốc thị trường tuần qua

Thị trường kim loại quý vừa chứng kiến một trong những đợt biến động mạnh nhất lịch sử khi bạc giảm tới 36% và vàng mất 13% giá trị chỉ trong thời gian ngắn, báo hiệu sự chuyển dịch lớn trong tâm lý nhà đầu tư toàn cầu.

Hôm thứ Sáu, 1/2/2026, thị trường tài chính chứng kiến một cảnh tượng hiếm có: bạc lao dốc hơn 26% trong ngày và có lúc mất tới 30% giá trị chỉ trong phiên giao dịch, còn vàng cũng không khá hơn khi giảm khoảng 9%.

Đặc biệt, chỉ số biến động ngụ ý (implied volatility) của các quỹ ETF vàng (GLD) và bạc (SLV) giảm ngay cả khi giá sụt, điều hiếm thấy trong các đợt biến động mạnh như vậy.

Tuần biến động dữ dội và cú lao dốc lịch sử

Thị trường kim loại quý vừa trải qua một tuần “rực rỡ nhất nhưng cũng tồi tệ nhất”. Giá vàng thế giới khởi đầu tuần ở mức 5.021,97 USD/ounce, sau đó tăng vọt lên kỷ lục lịch sử 5.598 USD/ounce vào giữa tuần. Tuy nhiên, sự hưng phấn ngắn ngủi khi vàng quay đầu lao dốc không phanh, xuống mức 4.889,4 USD/ounce, tương ứng mất khoảng 13% giá trị chỉ sau 2 phiên.

Tại thị trường Việt Nam, biến động còn khủng khiếp hơn. Vàng miếng SJC tăng lên kỷ lục 191,3 triệu đồng/lượng giữa tuần, nhưng chỉ sau 2 phiên đã giảm sốc 19,3 triệu đồng - mức giảm mạnh nhất trong thời gian ngắn nhiều năm qua. Nhà đầu tư mua ở đỉnh kỷ lục chịu lỗ 22,3-23 triệu đồng/lượng, tương đương gần 12% giá trị.

Bạc còn biến động dữ dội hơn. Giá bạc thế giới giảm khoảng 36%, với giá niêm yết ở ngưỡng 85,16 USD/ounce vào ngày 1/2, giảm 24,29 USD so với sáng hôm trước. Tại Việt Nam, giá bạc trong nước giảm mạnh cả chiều mua và bán, hiện được niêm yết ở mức 2.747.000-2.777.000 đồng/lượng tại Hà Nội và 2.749.000-2.783.000 đồng/lượng tại TP.HCM.

Nguyên nhân sâu xa: Từ câu chuyện tài chính đến thực tế thị trường

Theo các chuyên gia, có hai yếu tố chính gây ra đợt bán tháo này. Thứ nhất là động thái của Tổng thống Mỹ Donald Trump khi thông báo đề cử ông Kevin Warsh làm ứng viên kế nhiệm Chủ tịch Fed, động thái này xoa dịu lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương và khiến đồng USD tăng vọt, đẩy giá vàng đi xuống.

Thứ hai là làn sóng chốt lời mạnh mẽ sau chuỗi tăng nóng kéo dài. Ông James Hyerczyk, chuyên gia phân tích kim loại quý tại FX Empire, nhận định: “Động lực chính của đợt điều chỉnh đến từ việc nhu cầu đầu cơ bị đẩy lên quá cao so với nhu cầu sử dụng thực”.

Thực tế tại các trung tâm giao dịch cho thấy một bức tranh đáng quan tâm. Tại Phố 47 (New York), các tiệm vàng ghi nhận lượng người bán vàng, bạc tăng mạnh đến mức người mua bắt đầu cạn tiền mặt vật chất. Điều này nhấn mạnh một thực tế: trong thời điểm khủng hoảng, nhu cầu về USD mới là thứ thực sự quan trọng, vì đây là đồng tiền duy nhất có thể sử dụng đáng tin cậy để mua thực phẩm, quần áo và trả tiền thuê nhà.

Phân tích kỹ thuật và nhận định về triển vọng

Sau cú lao dốc, các chuyên gia có quan điểm khá phân hóa về triển vọng ngắn hạn của vàng. Cuộc khảo sát của Kitco News với 18 nhà phân tích Phố Wall cho thấy: 39% (7 người) dự báo vàng hồi phục và hướng đến ngưỡng 5.000 USD/ounce; 39% khác (7 người) dự báo tiếp tục giảm; và 22% (4 người) cho rằng vàng đi ngang.

Trong khi đó, cuộc khảo sát Main Street với 340 nhà đầu tư cá nhân lại thể hiện sự lạc quan hơn: 73% (249 người) dự báo vàng sẽ tăng trở lại, chỉ 16% (53 người) nghĩ kim loại quý tiếp tục sụt giảm, và 11% (38 nhà đầu tư) cho rằng vàng đi ngang.

Ông Rich Checkan, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Asset Strategies International, nhận định: “Nếu đợt điều chỉnh hôm nay xuất phát từ việc Tổng thống Trump công bố người kế nhiệm Chủ tịch Fed, tôi hoàn toàn kỳ vọng đây chỉ là diễn biến ngắn hạn”. Ông lập luận rằng triển vọng lãi suất thấp hơn vẫn là yếu tố tích cực đối với vàng về mặt nền tảng.

Tuy nhiên, không phải chuyên gia nào cũng lạc quan. Sean Lusk, đồng Giám đốc bộ phận phòng ngừa rủi ro thương mại tại Walsh Trading, cho biết ông đang theo dõi sự hội tụ của nhiều yếu tố bất lợi đối với vàng và bạc.

Câu chuyện Palantir: “Narrative” hấp dẫn nhưng rủi ro kỹ thuật cao

Trong khi thị trường kim loại quý chao đảo, một câu chuyện khác cũng thu hút sự chú ý: báo cáo thu nhập của Palantir Technologies (PLTR) dự kiến công bố vào thứ Hai, 2/2/2026. Công ty này được biết đến với “câu chuyện” dài hạn hấp dẫn về phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, nhưng thiết lập kỹ thuật hiện tại không mấy khả quan.

Cổ phiếu Palantir hiện giao dịch dưới đường trung bình 200 ngày và đang ở ngưỡng hỗ trợ khoảng 140 USD, với mô hình “đầu và vai” đang hình thành. Thị trường định giá mức biến động sau báo cáo thu nhập khoảng 8,9%, với chỉ số biến động ngụ ý trên 90% cho các quyền chọn hết hạn vào thứ Sáu, 6/2.

Vị thế gamma hiện âm tính, điều này có nghĩa là các nhà tạo lập thị trường có khả năng sẽ giao dịch theo hướng đi của cổ phiếu. Tình trạng này duy trì cho đến khoảng 160 USD, nơi gamma chuyển sang dương tính và các nhà tạo lập thị trường sẽ trở thành người bán khi cổ phiếu tăng mạnh, biến mức này thành ngưỡng kháng cự nếu cổ phiếu tăng.

Ngoài ra, có một lượng lớn put delta tích lũy tại các mức giá thực hiện 150 USD và 170 USD. Điều này cho thấy một lượng phí quyền chọn bán đáng kể có thể bị “đốt cháy” một khi báo cáo thu nhập được công bố và biến động ngụ ý sụp đổ. Thoạt nhìn, điều này có thể ám chỉ giá cổ phiếu cao hơn sau kết quả, nhưng thực tế phức tạp hơn.

Các quyền chọn bán tại mức 170 USD với ngày hết hạn 6/2 đang giao dịch quanh 24,50 USD, nghĩa là cổ phiếu cần giảm xuống dưới khoảng 145,50 USD để người mua bắt đầu kiếm được lợi nhuận. Vì các quyền chọn bán này đã sâu trong vùng có lãi, chúng sẽ không trải qua sự suy giảm phí đáng kể sau báo cáo thu nhập, dẫn đến ít delta cần giải tỏa.

Với cổ phiếu đã ở trong chế độ gamma âm, việc thiếu giải tỏa delta này có thể củng cố áp lực giảm giá, phù hợp với bức tranh kỹ thuật và cho thấy rằng, nếu không có bất ngờ tăng giá đáng kể, cổ phiếu có thể giảm xuống vùng giữa 120 USD sau báo cáo thu nhập.

Bitcoin và thực tế về các “tài sản thay thế”

Cùng chung số phận với kim loại quý, Bitcoin cũng chứng minh không phải là công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả. Thay vào đó, nó chủ yếu phản ánh sự lên xuống của thanh khoản. Trong điều kiện thanh khoản hiện tại đang thắt chặt, và nếu mô hình kỹ thuật là chỉ dẫn, Bitcoin có thể còn hướng đi xuống phía trước. Việc phá vỡ mức 73.000 USD có thể mở đường cho di chuyển xuống mức hỗ trợ 60.000 USD.

Giống như vàng và bạc, Bitcoin cuối cùng là một tài sản không có giá trị nội tại, chỉ có giá trị vì một nhóm người tin rằng nó có. Thực tế này làm nổi bật điểm chung của nhiều loại tài sản được coi là “thay thế”: chúng thường gắn liền với những câu chuyện hấp dẫn hơn là giá trị cơ bản vững chắc.

Bản chất của biến động và bài học cho nhà đầu tư

Đợt biến động này làm sáng tỏ một thực tế quan trọng: vàng và bạc không khác biệt cơ bản so với các tài sản rủi ro khác. Chúng được gắn với những “câu chuyện” hấp dẫn - với vàng là câu chuyện về lạm phát và sự kết thúc của đồng USD; với bạc là câu chuyện về nhu cầu công nghiệp từ AI và xe điện; với đồng là câu chuyện về mất cân bằng cung-cầu từ nhà ở đến phương tiện giao thông điện. Nhưng khi khủng hoảng xảy ra, những câu chuyện này thường không đủ sức chống đỡ giá trị tài sản.

Theo một góc nhìn thực tế, nếu mua vàng hoặc bạc, nên mua dưới dạng trang sức. Nếu giá tăng theo thời gian, đó là lợi ích bổ sung; nếu không, ít nhất tài sản cũng cung cấp một số tiện ích - cho chính bạn hoặc cho người bạn quan tâm. Ngoài ra, những tài sản này mang những rủi ro vốn có tương tự như hầu hết các khoản đầu tư tài chính khác.

Ngay cả với bạc - có công dụng công nghiệp giống như đồng, bạch kim và palladium - hiện tại cũng không phải là giai đoạn đầu tư cơ bản vững chắc mà là sự đầu cơ thuần túy. Thị trường đang phản ánh sự mất cân bằng giữa nhu cầu đầu cơ bị đẩy lên quá cao so với nhu cầu sử dụng thực tế, buộc thị trường phải tự cân bằng trở lại theo quy luật cung-cầu trong trung và dài hạn.

Ổn định tạm thời hay khởi đầu xu hướng mới?

Tính đến sáng 2/2/2026, thị trường có dấu hiệu ổn định tạm thời sau đợt giảm sâu. Giá vàng trong nước chủ yếu đi ngang, với vàng miếng SJC được mua vào 169 triệu đồng/lượng, bán ra 172 triệu đồng/lượng. Giá vàng thế giới giao dịch quanh 4.860,39 USD/ounce, thấp hơn gần 168 USD/ounce so với phiên trước đó.

Tuy nhiên, với biến động ngụ ý vẫn ở mức cao, khó có thể cho rằng sự biến động và dao động giá trong vàng, bạc và các kim loại khác đã kết thúc. Không có gì ngạc nhiên nếu thấy một trong hai kim loại tăng vào thứ Hai, cũng như không ngạc nhiên nếu thấy chúng tiếp tục giảm.

Trong bối cảnh này, nhà đầu tư cần thận trọng và hiểu rằng ngay cả những tài sản được coi là “an toàn” nhất cũng có thể biến động mạnh. Quan trọng là phân biệt rõ giữa đầu tư và đầu cơ, giữa giá trị cơ bản và câu chuyện thị trường, và luôn nhớ rằng đa dạng hóa danh mục vẫn là chiến lược quan trọng nhất trong mọi điều kiện thị trường.

Thị trường tài chính đang ở giai đoạn chuyển đổi quan trọng, nơi các câu chuyện dài hạn đang bị thử thách bởi thực tế ngắn hạn. Việc vàng và bạc - hai tài sản thường được coi là “trú ẩn an toàn” - lại có biến động ngụ ý lên tới 99,8% và 44% cho thấy ngay cả những tài sản “an toàn” truyền thống cũng không miễn nhiễm với sự biến động cực đoan trong môi trường thị trường hiện tại.

Bài học từ tuần biến động lịch sử này không chỉ nằm ở những con số giảm giá mà còn ở sự thay đổi trong nhận thức về rủi ro. Khi các nhà đầu tư đổ xô đến các tiệm vàng trên Phố 47 để bán vàng lấy tiền mặt, họ đang truyền tải một thông điệp rõ ràng: trong thời điểm khủng hoảng, tính thanh khoản và khả năng tiếp cận tiền mặt vẫn là ưu tiên hàng đầu.

Khi thị trường bước vào tuần mới, các nhà đầu tư sẽ theo dõi sát sao không chỉ diễn biến giá của vàng và bạc, mà cả báo cáo thu nhập của Palantir - một minh chứng sống động khác về cách “câu chuyện thị trường” có thể đối mặt với thực tế kỹ thuật khắc nghiệt. Trong môi trường mà biến động trở thành “bình thường mới”, khả năng thích ứng và hiểu bản chất thực sự của rủi ro sẽ là yếu tố quyết định thành công của mọi nhà đầu tư.