Bài toán "debasement trade" hậu đề cử Kevin Warsh: Bình mới nhưng rượu cũ?

Việc đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed bị thị trường giải mã là tín hiệu “diều hâu”, kích hoạt đợt bán tháo lịch sử với vàng và bạc. Nhưng ngay bên dưới lớp băng tan hỗn loạn ấy, dòng chảy cốt lõi của “debasement trade” - cuộc chạy trốn khỏi rủi ro phá giá tiền tệ, vẫn chảy xiết và mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Câu chuyện không nằm ở một cá nhân, mà nằm ở nghịch lý bất khả thi giữa núi nợ công khổng lồ và áp lực chính trị đòi nới lỏng.

Cú sốc đề cử và phản ứng dây chuyển “xương sống”

Lúc 6:48 sáng Thứ Sáu, ngày 30 tháng 1 năm 2026, thông báo từ tài khoản Truth Social của Tổng thống Donald Trump chính thức đưa Kevin Warsh - cựu Thống đốc Fed, trở thành tâm điểm của thị trường tài chính toàn cầu với tư cách ứng viên Chủ tịch Fed kế nhiệm. Phản ứng diễn ra tức thì và dữ dội một cách khó tin.

Chỉ trong phiên giao dịch đó, giá bạc giao ngay sụt giảm tới 26%, một số nguồn thậm chí ghi nhận hợp đồng tương lai bạc giảm tới 31.4% – mức giảm một ngày tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ. Vàng, dù ít biến động hơn, cũng không tránh khỏi cơn bán tháo với mức giảm khoảng 9%.

Sự sụp đổ này ban đầu được thúc đẩy bởi diễn giải về một Fed “diều hâu” dưới thời Warsh, nhưng nhanh chóng trở thành cơn “bão lửa” khi kích hoạt hiệu ứng bán chốt lời ồ ạt từ hàng loạt nhà đầu tư đã tích lũy kim loại quý trong thời gian dài.

Thị trường tiền tệ và trái phiếu cũng chao đảo. Đồng USD bật tăng mạnh, phản ánh kỳ vọng về chính sách tiền tệ thắt chặt hơn. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ dài hạn, như kỳ hạn 10 năm và 30 năm, ban đầu có xu hướng nhích lên, với một số báo cáo ghi nhận mức khoảng 4.24-4.25% và gần 4.88% tương ứng. Tuy nhiên, diễn biến tại thị trường trái phiếu ngắn hạn lại kể một câu chuyện khác, hé lộ sự mâu thuẫn trong nhận định của thị trường.

Kevin Warsh: “Diều hâu” lịch sử hay “bồ câu” của thời đại mới?

Nhãn dán “diều hâu” ban đầu dành cho Warsh xuất phát từ quá khứ. Ở tuổi 35, ông trở thành Thống đốc Fed trẻ nhất lịch sử và từng từ chức vào năm 2011 do bất đồng quan điểm với chính sách nới lỏng định lượng (QE) quy mô lớn sau khủng hoảng tài chính, một hành động mang đậm tính nguyên tắc.

Tuy nhiên, góc nhìn từ các chuyên gia sâu sắc như nhà kinh tế Robin Brooks, cựu chuyên gia IMF, lại phác họa một bức tranh phức tạp và thực tế hơn. Brooks chỉ ra rằng, phản ứng thực sự của thị trường trái phiếu - thước đo tinh tế cho kỳ vọng chính sách, lại ủng hộ kịch bản “bồ câu”.

Dữ liệu theo từng nhịp tick (tick-by-tick) của lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 2 năm trong ngày 30/1 cho thấy một xu hướng rõ ràng: lợi suất giảm ngay lập tức sau thông báo của Trump lúc 6:48 sáng.

Nó chỉ tăng thoáng qua lúc 8:30 sáng khi dữ liệu giá sản xuất (PPI) tháng 12 được công bố cao hơn kỳ vọng, rồi sau đó tiếp tục xu hướng giảm cho đến cuối phiên. Lợi suất trái phiếu 2 năm cuối cùng giảm xuống vùng 3.53%. Điều này chứng tỏ thị trường trái phiếu, thay vì lo sợ lãi suất cao, lại đang định giá khả năng Fed sẽ cắt giảm lãi suất mạnh mẽ hơn trong tương lai.

Lập luận này có cơ sở vững chắc từ động lực chính trị, Brooks phân tích rằng áp lực khổng lồ từ Tổng thống Trump - người đã không ngừng chỉ trích Chủ tịch Powell vì không cắt giảm lãi suất đủ nhanh, sẽ là bài học hiển nhiên cho bất kỳ tân Chủ tịch Fed nào.

“Cơn ác mộng tồi tệ nhất đối với Warsh chắc chắn là việc bị Trump quay lưng như cách ông ấy đã làm với Powell,” Brooks viết. “Cách duy nhất để tránh điều này xảy ra là cắt giảm lãi suất một cách mạnh mẽ và nhanh chóng trước cuộc bầu cử giữa kỳ.” Hơn nữa, chính Warsh trong những tháng gần đây đã công khai ủng hộ lãi suất thấp hơn, thậm chí chỉ trích sự do dự của Fed là “một điểm trừ lớn”.

“Debasement Trade”: Bản chất không nằm ở Fed, mà nằm ở Nợ

Để hiểu tại sao một đợt bán tháo lớn vẫn không làm lung lay xu hướng cốt lõi, cần quay lại nguồn gốc của “debasement trade”. Về bản chất, đây không phải là một chiến lược đầu cơ ngắn hạn, mà là phản ứng tự vệ có hệ thống của thị trường trước một con đường chính sách tài khóa “liều lĩnh” được cho là không thể đảo ngược.

Nó bùng nổ từ sau bài phát biểu mang tính bước ngoặt của Chủ tịch Powell tại Hội nghị Jackson Hole vào ngày 22/8/2025, khi ông công khai đặt ưu tiên cao hơn cho thị trường lao động so với mục tiêu kiểm soát lạm phát, bất chấp lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2%.

Hành động đó được xem như lời xác nhận: Fed sẽ phải hy sinh một phần sự ổn định tiền tệ để chiều theo áp lực chính trị nhằm hỗ trợ nền kinh tế và quan trọng hơn, để giúp chính phủ xử lý gánh nặng nợ công khổng lồ.

Nợ công Mỹ và toàn cầu đã ở mức cao kỷ lục và tiếp tục tăng, buộc các kho bạc phải phát hành lượng trái phiếu khổng lồ. Khi niềm tin vào tính bền vững của nợ và khả năng độc lập của các ngân hàng trung ương suy giảm, nhà đầu tư trên toàn cầu bắt đầu tìm kiếm những tài sản “cứng”, không bị ảnh hưởng bởi quyết định in tiền của bất kỳ chính phủ riêng lẻ nào.

Vàng và bạc trở thành biểu tượng của xu hướng này, nhưng không phải là lựa chọn duy nhất. Nhà đầu tư quốc tế còn tìm đến các đồng tiền của những quốc gia có tỷ lệ nợ công/GDP thấp và chính sách tài khóa lành mạnh, như Krona Thụy Điển (SEK, với tỷ lệ nợ khoảng 33%) và Franc Thụy Sĩ (CHF, tỷ lệ nợ khoảng 38%).

Phân tích tương quan từ tháng 8 đến tháng 11/2025 của Brooks cho thấy SEK và CHF có mức tương quan cao nhất với biến động giá vàng. Ngược lại, đồng Yên Nhật (JPY), đồng tiền vốn là tài sản trú ẩn truyền thống, lại hoàn toàn vắng bóng trong nhóm này do nợ công của Nhật Bản lên tới 240% GDP, một con số khổng lồ.

Đợt điều chỉnh lớn trong một xu hướng còn lớn hơn

Vậy, đợt sụt giảm kinh hoàng ngày 30/1 có ý nghĩa gì? Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, xét trong bối cảnh đà tăng phi mã trước đó, nó chỉ là một sự điều chỉnh kỹ thuật cần thiết và thậm chí là lành mạnh.

Brooks chỉ ra một cách trực quan: Mức giảm 26% của bạc chỉ đưa giá trở lại ngang mức của ngày 12 tháng 1, trong khi vàng giảm 9% chỉ đưa giá về mức của ngày 22 tháng 1. Điều này cho thấy toàn bộ đà tăng trong nhiều tháng trước đó - được thúc đẩy bởi kỳ vọng “debasement”, hầu như không bị ảnh hưởng.

Sự điều chỉnh này tương tự như đợt bán tháo đã xảy ra vào tháng 10/2025, sau đó thị trường nhanh chóng phục hồi và tiếp tục xu hướng tăng.

Các tổ chức tài chính lớn cũng đồng tình với góc nhìn dài hạn. Bloomberg nhận định rằng “debasement trade” vẫn sẽ là động lực chính cho vàng trong năm 2026, bất chấp các đợt điều chỉnh ngắn hạn.

CNBC dẫn lời chuyên gia cho rằng dù Warsh có tiếng là “diều hâu”, ông sẽ khó lòng chống lại làn sóng áp lực chính trị đòi hạ lãi suất. Các điểm nóng khủng hoảng nợ trên toàn cầu, như tại Nhật Bản hay Pháp, sẽ liên tục nhắc nhở thị trường về rủi ro hệ thống và thỉnh thoảng lại thổi bùng lên làn sóng tìm kiếm tài sản trú ẩn.

Triển vọng: Một viên chủ tịch trong chiếc kén hẹp

Tương lai của tân Chủ tịch Fed, nếu được phê chuẩn, sẽ không hề dễ dàng. Ông sẽ bị kẹt trong một chiếc kén hẹp được tạo nên bởi những nghịch lý: một bên là áp lực không ngừng từ Nhà Trắng đòi giảm lãi suất để kích thích tăng trưởng và giảm gánh nặng trả lãi nợ; bên kia là thực tế nợ công cao và lạm phát vẫn tiềm ẩn, đòi hỏi sự thận trọng.

Hơn nữa, cơ cấu quyền lực phân tán tại Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) với sự hiện diện của những thành viên có tư tưởng thận trọng sẽ khiến mọi động thái nới lỏng quá mạnh đều phải trải qua tranh luận gay gắt.

Chính sự căng thẳng không thể giải quyết này mới là chất xúc tác mạnh mẽ nhất cho “debasement trade”. Nó là lời cảnh báo dai dẳng rằng hệ thống tài chính toàn cầu đang đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan cơ bản.

Khi niềm tin vào khuôn khổ chính sách truyền thống bị bào mòn, dòng tiền sẽ không ngừng tìm kiếm những bến đỗ an toàn ngoài hệ thống. Do đó, việc đề cử Kevin Warsh, xét cho cùng, giống như việc thay đổi người thuyền trưởng trên một con tàu đang hướng vào vùng bão tố của nợ công và chính trị.

Dù người thuyền trưởng mới có thể cố gắng lái con tàu theo một góc độ khác, sức ép khổng lồ từ cơn bão gánh nặng nợ và áp lực chính trị mới là yếu tố quyết định hướng đi cuối cùng.

Vì vậy, “debasement trade”, với tư cách là hành vi phòng thủ của thị trường trước cơn bão đó, vẫn còn một chặng đường rất dài phía trước.