Đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ sau 80 phút

【Hình 1: Minh họa quan hệ Mỹ - Iran】

Vòng đàm phán chính thức đầu tiên giữa Mỹ và Iran sau khi hai bên ký Biên bản Ghi nhớ Ngừng bắn đã diễn ra tại Thụy Sĩ, nhưng nhanh chóng leo thang căng thẳng do những cảnh báo quân sự và kinh tế cứng rắn từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Theo Tân Hoa Xã và nhiều hãng truyền thông khác, chỉ sau khoảng 80 phút thảo luận, phái đoàn Iran đã phản đối và rời khỏi cuộc họp, khiến vòng đàm phán đa phương do Pakistan và Qatar làm trung gian phải tạm dừng. Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance từng bày tỏ lạc quan khi cho rằng các cuộc trao đổi đã đạt được “tiến triển đáng kể”, tuy nhiên những phát biểu công khai của ông Trump đã nhanh chóng làm suy yếu bầu không khí đàm phán vốn đã rất mong manh.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News diễn ra cùng thời điểm đàm phán, ông Trump cảnh báo rằng nếu Iran không ngay lập tức chấm dứt các hoạt động thông qua các lực lượng ủy nhiệm tại Lebanon, Mỹ sẽ “phát động các đợt tấn công mạnh mẽ hơn nữa nhằm vào Iran”. Ông cũng ám chỉ Washington có thể trở thành “người bảo vệ” Eo biển Hormuz và thu phí liên quan đến hoạt động lưu thông tại khu vực này.

Ngoài ra, ông Trump tiết lộ đã trực tiếp liên lạc với phía Iran để cảnh báo rằng việc đóng cửa Eo biển Hormuz sẽ khiến Tehran phải trả giá đắt.

Đáp lại, Chủ tịch Quốc hội Iran kiêm trưởng đoàn đàm phán Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố lực lượng vũ trang Iran đã sẵn sàng đáp trả bằng nhiều biện pháp khác nhau. Ông nhấn mạnh rằng phái đoàn Iran sẽ không quay trở lại bàn đàm phán nếu ông Trump không đưa ra lời xin lỗi và Israel không rút quân khỏi miền Nam Lebanon.

Những trở ngại và bất đồng chính trong đàm phán• Hoạt động quân sự của Israel tại Lebanon

Việc quân đội Israel tiếp tục mở rộng chiến dịch tại miền Nam Lebanon, đồng thời thừa nhận đã chịu tổn thất, được xem là nguyên nhân trực tiếp khiến phái đoàn Iran rời khỏi cuộc họp. Tehran khẳng định việc Israel rút quân là điều kiện tiên quyết để thực hiện điều khoản đầu tiên trong Biên bản Ghi nhớ.

• Vấn đề hạt nhân chưa được đưa vào chương trình nghị sự

Trọng tâm của vòng đàm phán đầu tiên chủ yếu xoay quanh việc triển khai Điều 13 của Biên bản Ghi nhớ và tình hình Lebanon, trong khi vấn đề hạt nhân bị trì hoãn sang giai đoạn sau, phản ánh sự khác biệt về ưu tiên chiến lược giữa hai bên.

• Bầu không khí đàm phán căng thẳng

Phái đoàn Iran từ chối bắt tay và chụp ảnh chung với đại diện Mỹ, chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn trước khi rời đi, cho thấy mức độ thiếu lòng tin nghiêm trọng giữa hai bên.

Tin tức về việc đàm phán đổ vỡ nhanh chóng tác động đến các thị trường tài chính toàn cầu. Trong phiên giao dịch châu Á, giá dầu Brent tăng 1,5% lên 81,80 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 1,2% lên 77,54 USD/thùng. Hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 giảm 0,5% và hợp đồng tương lai Nasdaq 100 giảm 0,4%.

Là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu, sự ổn định của Eo biển Hormuz tiếp tục trở thành yếu tố then chốt ảnh hưởng đến giá năng lượng và kỳ vọng lạm phát trên toàn thế giới.

Việc vòng đàm phán chính thức đầu tiên giữa Mỹ và Iran nhanh chóng bị gián đoạn một lần nữa cho thấy tính mong manh trong quá trình thực thi Biên bản Ghi nhớ. Chiến lược “vừa gây áp lực, vừa đàm phán” của ông Trump từng phát huy hiệu quả trong giai đoạn ký kết, nhưng đồng thời cũng tiếp tục kích động các giới hạn đỏ của Tehran và củng cố lập trường của phe cứng rắn trong nước.

Các hoạt động quân sự của Israel tại Lebanon hiện là yếu tố bên ngoài gây ảnh hưởng lớn nhất đến tiến trình hòa giải, trong khi việc trì hoãn thảo luận về chương trình hạt nhân đã để lại nhiều bất định cho giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày tiếp theo.

Trong ngắn hạn, giá dầu có thể tiếp tục biến động mạnh theo các diễn biến địa chính trị mới. Đồng thời, chuỗi cung ứng toàn cầu và kỳ vọng lạm phát vẫn duy trì mức độ nhạy cảm cao trước các rủi ro khu vực.

Về trung và dài hạn, chỉ khi các bên đạt được sự đồng thuận có thể thực thi trên các vấn đề cốt lõi như rút quân của Israel, cơ chế giám sát hạt nhân và lộ trình dỡ bỏ trừng phạt, thỏa thuận mới có thể chuyển hóa thành sự ổn định thực chất cho khu vực.

Hiện tại, tiến trình Mỹ - Iran đã chuyển từ giai đoạn “ký kết thỏa thuận” sang giai đoạn “thực thi và đấu trí chiến lược”. Bất kỳ tuyên bố cứng rắn đơn phương nào cũng có thể phá vỡ trạng thái cân bằng mong manh hiện nay. Do đó, thị trường cần tiếp tục theo dõi sát các cuộc đàm phán tiếp theo tại Thụy Sĩ cũng như tình hình lưu thông thực tế tại Eo biển Hormuz.

Cảnh báo rủi ro

Những quan điểm, nhận định, nghiên cứu, mức giá hoặc các thông tin khác được đề cập trong bài viết này chỉ nhằm mục đích bình luận thị trường chung và không đại diện cho quan điểm của nền tảng. Nhà đầu tư cần tự chịu trách nhiệm đối với mọi quyết định giao dịch của mình và nên cân nhắc kỹ lưỡng các rủi ro liên quan trước khi tham gia thị trường.