QE đã thay đổi các ngân hàng như thế nào, và tại sao điều đó lại khiến QT trở nên nguy hiểm hơn?

Một chiếc máy bay thân rộng hạ cánh xuống boong tàu sân bay. Đó là hình ảnh giới ngân hàng Mỹ dùng để mô tả nỗ lực thu nhỏ bảng cân đối 6.700 tỷ USD của Fed, nơi chỉ cần sai lệch vài trăm tỷ USD cũng đủ tác động tới hệ thống tín dụng toàn cầu.

Ngay trong cuộc họp báo đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Fed ngày 17/6/2026, ông Kevin Warsh đã công bố thành lập tổ công tác chuyên rà soát quy mô và cấu trúc bảng cân đối, đúng với quan điểm ông từng nhiều lần chỉ trích khi còn tại Hoover Institution.

Nhưng câu hỏi lớn không nằm ở quy mô 6.700 tỷ USD, mà là liệu Fed có thể thu hẹp bảng cân đối một cách êm ái hay sẽ lặp lại những rủi ro từng dẫn tới sự sụp đổ của Silicon Valley Bank năm 2023.

Vì sao chủ đề này lại quan trọng với thị trường ngoại hối?

Bảng cân đối của Fed từng đạt đỉnh gần 8.900 tỷ USD vào tháng 6/2022 sau nhiều vòng QE kể từ khủng hoảng tài chính 2008 và đại dịch COVID-19. Chương trình QT chính thức kết thúc ngày 1/12/2025, nhưng Fed mới chỉ thu hẹp được khoảng một nửa phần mở rộng sau đại dịch.

Ngay sau đó, Fed lại phải mua tín phiếu Kho bạc ngắn hạn để bổ sung dự trữ cho hệ thống ngân hàng, cho thấy ranh giới giữa bình thường hóa chính sách và gây căng thẳng thanh khoản mong manh đến mức nào.

Ngoài tổ công tác về bảng cân đối, ông Warsh còn lập bốn nhóm phụ trách truyền thông, dữ liệu, năng suất lao động và khung lạm phát. Ngay trong cuộc họp đầu tiên, Fed cũng âm thầm sửa hướng dẫn vận hành từ mua tín phiếu theo lịch cố định sang mua “khi cần thiết”, một thay đổi nhỏ về câu chữ nhưng mở ra sự linh hoạt lớn hơn trong việc mở rộng bảng cân đối sau này.

Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật. Quy mô bảng cân đối ảnh hưởng trực tiếp tới thanh khoản ngân hàng, lợi suất trái phiếu Kho bạc và dòng vốn toàn cầu, qua đó tác động tới sức mạnh của đồng USD.

QE không chỉ bơm tiền mà còn làm thay đổi bảng cân đối ngân hàng

Nhiều người cho rằng QE đơn giản là Fed in tiền mua trái phiếu, nhưng cơ chế thực tế phức tạp hơn.

Khi Fed mua trái phiếu trên thị trường thứ cấp, giao dịch thường được thực hiện thông qua các ngân hàng thương mại. Phần lớn trái phiếu được bán bởi các nhà đầu tư phi ngân hàng, khiến hệ thống đồng thời phát sinh dự trữ ngân hàng ở phía tài sản và tiền gửi không được bảo hiểm ở phía nguồn vốn.

Kết quả là bảng cân đối của toàn hệ thống ngân hàng phình to một cách thụ động. Nhiều ngân hàng lại nhầm tưởng lượng tiền gửi tăng mạnh là nguồn vốn ổn định nên dùng để mua trái phiếu chính phủ và chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp kỳ hạn dài thay vì quản trị rủi ro lãi suất. Khi Fed duy trì lãi suất gần 0% suốt nhiều năm trước 2022, rủi ro kỳ hạn bị đánh giá thấp và ít được giám sát.

Con đường dẫn tới sự sụp đổ của Silicon Valley Bank

Năm 2020, QE kéo lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm xuống dưới 0,6%, mức thấp kỷ lục. Nhiều ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng khu vực phục vụ doanh nghiệp công nghệ, đã mua lượng lớn trái phiếu kỳ hạn dài đúng lúc định giá đắt nhất.

Khi lạm phát Mỹ lên gần 9% năm 2022, Fed buộc phải tăng lãi suất mạnh nhất trong bốn thập kỷ và khởi động QT. Tiền gửi bắt đầu rời khỏi hệ thống ngân hàng, trong khi giá trị danh mục trái phiếu dài hạn lao dốc.

Các ngân hàng vì thế rơi vào thế kẹt kép: tài sản mất giá trong khi nguồn vốn huy động suy giảm. Silicon Valley Bank và First Republic sụp đổ năm 2023 chính là hệ quả rõ nhất của việc rủi ro lãi suất và thanh khoản không được giám sát đầy đủ trong giai đoạn QE kéo dài từ 2008-2022.

Ba tín hiệu đáng chú ý từ dòng tiền

Lý thuyết chỉ là một phần của câu chuyện. Dữ liệu thị trường tính đến 14-15/7/2026 cho thấy bức tranh phức tạp hơn nhiều so với quan điểm đơn giản rằng “Fed diều hâu thì USD sẽ mạnh”.

Thứ nhất, đường cong lợi suất Kho bạc Mỹ đang dịch chuyển song song đi lên thay vì dốc hơn hay phẳng đi rõ rệt. Lợi suất kỳ hạn 2 năm tăng từ khoảng 4,05% giữa tháng 6 lên 4,18% giữa tháng 7, trong khi kỳ hạn 10 năm tăng từ 4,43% lên 4,58%, giữ chênh lệch 2 năm - 10 năm quanh 0,35-0,40 điểm phần trăm.

Nguồn: US Treasuries Yield Curve

Điều này cho thấy thị trường chưa định giá một cú sốc phần bù kỳ hạn do Fed thu hẹp bảng cân đối, mà chủ yếu đang điều chỉnh kỳ vọng Fed tiếp tục tăng lãi suất ngắn hạn. Đây là khác biệt quan trọng khi đánh giá triển vọng của USD.

Thứ hai, tương quan giữa USD và vàng trong 30 và 90 phiên gần nhất đang ở mức dương rất cao (0,96-0,98), trái ngược hoàn toàn với quy luật nghịch biến truyền thống.

Nguyên nhân không nằm ở lãi suất thực mà đến từ việc cả hai cùng được mua như tài sản trú ẩn trước căng thẳng địa chính trị tại eo biển Hormuz giữa Mỹ và Iran. Khi rủi ro địa chính trị trở thành động lực chính, mối quan hệ truyền thống giữa vàng và USD tạm thời mất hiệu lực, tạo ra một “bẫy tư duy” đối với những nhà giao dịch vẫn áp dụng máy móc quy luật cũ.

Thứ ba, chỉ số RSI của quỹ ETF theo dõi DXY đang ở khoảng 58-66 điểm, giảm từ vùng gần quá mua sau khi CPI tháng 6 thấp hơn dự báo, trong khi vàng đã lùi về vùng gần quá bán 35-42 điểm.

Điều này cho thấy áp lực giảm của vàng có thể đang dần cạn kiệt về mặt kỹ thuật dù câu chuyện Fed vẫn chưa rõ ràng. Trong khi đó, USD/JPY vẫn giao dịch sát đỉnh 52 tuần và cao hơn đáng kể MA50 cũng như MA200, phản ánh sự phân kỳ chính sách với BoJ hơn là sức mạnh đồng đều của USD, bởi chỉ số DXY vẫn chỉ quanh 100,9, thấp hơn khá nhiều so với đỉnh 52 tuần.

Vì sao mốc 3.000 tỷ USD dự trữ lại quan trọng?

Số liệu ngày 8/7/2026 cho thấy tổng tài sản của Fed vẫn ở khoảng 6,7 nghìn tỷ USD, gần như không đổi so với vài tuần trước.

Điểm đáng chú ý là dự trữ ngân hàng hiện dao động quanh 3.000 tỷ USD - mức mà Fed New York coi là ranh giới giữa trạng thái thanh khoản dồi dào và khan hiếm. Đây cũng là vùng dự trữ từng xuất hiện khi Silicon Valley Bank sụp đổ, khiến Fed phải khởi động lại chương trình mua tín phiếu từ 10/12/2025 nhằm ổn định thanh khoản.

Một thay đổi quan trọng khác là công cụ repo đảo ngược qua đêm (ON RRP) - nơi từng hấp thụ hơn 2.000 tỷ USD thanh khoản dư thừa giai đoạn 2022-2023 - hiện gần như đã cạn.

Khi lớp đệm này biến mất, biến động của Tài khoản chung Kho bạc Mỹ (TGA), từng tăng lên khoảng 1.025 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 4/2026, sẽ truyền trực tiếp vào dự trữ ngân hàng, đặc biệt đối với các ngân hàng nhỏ vốn có khả năng chống chịu thanh khoản thấp hơn.

Áp lực này cũng phản ánh qua thị trường tiền tệ khi lãi suất quỹ liên bang hiệu lực (EFFR) duy trì ở 3,64%, chỉ thấp hơn 1 điểm cơ bản so với lãi suất trả trên dự trữ, cho thấy hệ thống đang vận hành khá sát giới hạn trên của hành lang lãi suất.

Cuộc tranh luận về quy định vốn ngân hàng, khi hai phe cùng có lý lẽ chính đáng

Từ 1/4/2026, quy định Supplementary Leverage Ratio (SLR) đối với các ngân hàng quan trọng toàn cầu đã được nới lỏng khi thay khoản đệm cố định 2% bằng cơ chế linh hoạt theo mức độ rủi ro của từng ngân hàng.

Theo ước tính của cơ quan quản lý, thay đổi này giúp giảm khoảng 219 tỷ USD yêu cầu vốn cấp 1 tại các ngân hàng con (gần 28%) và khoảng 13 tỷ USD ở cấp tập đoàn.

Những người ủng hộ cho rằng quy định cũ đã vô tình hạn chế khả năng các ngân hàng lớn đóng vai trò tạo lập thị trường trái phiếu Kho bạc, đặc biệt trong bối cảnh nợ công Mỹ tăng nhanh. Biến động trên thị trường trái phiếu tháng 3/2020 được xem là minh chứng cho thấy hệ thống dealer thiếu năng lực hấp thụ các đợt bán tháo lớn.

Tuy nhiên, phe phản đối cho rằng việc giảm yêu cầu vốn dựa trên giả định công ty mẹ luôn có thể hỗ trợ ngân hàng con, điều đã không xảy ra với Silicon Valley Bank năm 2023.

Ngoài ra, một nghiên cứu của Fed năm 2023 cũng chỉ ra rằng đợt miễn trừ SLR năm 2020 không làm tăng đáng kể hoạt động tạo lập thị trường trái phiếu của sáu ngân hàng dealer lớn nhất. Điều này làm dấy lên nghi ngờ rằng phần vốn được giải phóng có thể chỉ phục vụ lợi nhuận hoặc cổ tức thay vì hỗ trợ thị trường trái phiếu như kỳ vọng.

Ở góc nhìn khách quan, việc nới lỏng SLR chắc chắn mở rộng năng lực bảng cân đối của các ngân hàng lớn. Tuy nhiên, liệu nguồn lực này sẽ được dùng để hấp thụ cú sốc trên thị trường trái phiếu hay chuyển sang các hoạt động sinh lời cao hơn vẫn chỉ có thể được kiểm chứng khi thị trường đối mặt với một đợt căng thẳng thanh khoản mới.

Khi bảng cân đối Fed gặp cơn khát vốn AI

Bài toán bảng cân đối của Fed trở nên cấp bách hơn trong bối cảnh nhu cầu vốn khổng lồ từ cuộc đua AI.

Theo Morgan Stanley, Google, Microsoft, Amazon, Meta và SpaceX sẽ chi khoảng 805 tỷ USD cho đầu tư cơ bản trong năm 2026, tăng lên khoảng 1.100-1.200 tỷ USD năm 2027 và có thể đạt 1.400 tỷ USD vào năm 2028.

Do dòng tiền nội bộ không còn đủ tài trợ, lượng phát hành trái phiếu liên quan đến AI được dự báo vượt 570 tỷ USD trong năm 2026, cao hơn gấp đôi năm trước.

Cơn khát 5.800 tỷ USD của Big Tech đang hút cạn thị trường trái phiếu toàn cầu

5.800 tỷ USD vốn xây trung tâm dữ liệu AI đang buộc Big Tech phát hành mọi loại trái phiếu có thể. WikiFX phân tích dòng tiền, định giá, rủi ro tín dụng và tác động tới USD, JPY.

Thông tin 2026-07-15

Xem thêm

Đây chính là điểm giao thoa với câu chuyện bảng cân đối Fed.

Khi Fed giảm vai trò là người mua trái phiếu lớn nhất, nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp AI lại tăng mạnh, tạo ra sự cạnh tranh vốn giữa khu vực công và tư nhân, qua đó duy trì áp lực tăng đối với lợi suất dài hạn ngay cả khi lãi suất điều hành không đổi. Điều này cũng phù hợp với việc lợi suất Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 15 điểm cơ bản trong một tháng.

Đó cũng là lý do thị trường ngoại hối phản ứng rất nhạy với các phát biểu của ông Kevin Warsh. Trong cuộc họp báo ngày 17/6/2026, ông đã loại bỏ nhiều ngôn từ mang tính nới lỏng khỏi tuyên bố chính sách. Đồng thời, biểu đồ dự báo lãi suất cho thấy Fed chia rẽ sâu sắc khi 9 thành viên ủng hộ tăng lãi suất trước cuối năm, 8 thành viên muốn giữ nguyên và chỉ 1 thành viên ủng hộ cắt giảm.

Sự chia rẽ này, kết hợp với căng thẳng tại eo biển Hormuz sau khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran đổ vỡ, khiến chỉ số USD dao động trong biên độ hẹp suốt ba tuần giữa tháng 7/2026. Sau khi CPI tháng 6 giảm xuống 3,5% từ 4,2%, thấp hơn dự báo, USD suy yếu ngắn hạn trước khi phục hồi nhờ nhu cầu trú ẩn và kỳ vọng Fed có thể tăng lãi suất vào tháng 9.

Trong khi đó, vàng đã giảm khoảng 28% so với đỉnh lịch sử tháng 1/2026, hiện giao dịch quanh 4.030-4.070 USD/ounce, thấp hơn cả MA50 và MA200, cho thấy xu hướng giảm trung hạn vẫn chiếm ưu thế. Tuy nhiên, lực mua bền bỉ từ các ngân hàng trung ương, đặc biệt là chuỗi 19 tháng mua ròng liên tiếp của Trung Quốc, vẫn đóng vai trò là lực đỡ dài hạn.

Ý nghĩa thực sự đối với nhà giao dịch forex

Đối với trader Forex, bảng cân đối Fed không phải một chủ đề mang tính học thuật mà là yếu tố quyết định thanh khoản USD toàn cầu.

Khi dự trữ ngân hàng tiến sát ngưỡng 3.000 tỷ USD, bất kỳ cú sốc nào như phát hành lượng lớn trái phiếu chính phủ, tài khoản TGA tăng mạnh hay làn sóng phát hành trái phiếu AI đều có thể nhanh chóng lan sang thị trường tiền tệ, làm biến động lãi suất ngắn hạn rồi tác động tới tỷ giá thông qua chênh lệch lãi suất và tâm lý phòng thủ rủi ro.

Điểm quan trọng nhất là trong giai đoạn địa chính trị chi phối thị trường, quy luật “USD mạnh thì vàng yếu” không còn đáng tin cậy. Khi USD và vàng cùng đóng vai trò tài sản trú ẩn, việc áp dụng máy móc mối tương quan truyền thống có thể khiến nhà giao dịch đọc sai tín hiệu.

Với các cặp tiền nhạy cảm với lợi suất như USD/JPY hay các đồng tiền thị trường mới nổi, sự chia rẽ trong nội bộ Fed đồng nghĩa biến động hai chiều nhiều khả năng sẽ kéo dài cho tới khi tổ công tác về bảng cân đối công bố kết luận vào cuối năm 2026, còn các thay đổi chính sách nếu có nhiều khả năng chỉ bắt đầu từ đầu năm 2027.

Trong thời gian này, việc theo dõi chênh lệch giữa lãi suất repo có bảo đảm qua đêm và lãi suất trả trên dự trữ sẽ mang lại tín hiệu sớm về thanh khoản USD hữu ích hơn so với chỉ quan sát lãi suất quỹ liên bang.

Lời kết

Năm 2026 đánh dấu một phép thử chưa từng có đối với Fed. Lần đầu tiên, ngân hàng trung ương Mỹ phải đồng thời thu hẹp bảng cân đối, đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ của cuộc đua AI và quản lý một hệ thống ngân hàng vẫn mang những di chứng từ gần hai thập kỷ QE.

Dữ liệu hiện tại cho thấy thị trường chưa định giá một cuộc khủng hoảng khi đường cong lợi suất vẫn vận động tương đối trật tự. Tuy nhiên, các vùng đệm thanh khoản như ON RRP gần như đã cạn kiệt, khiến biên an toàn của hệ thống mỏng hơn trước.

Mục tiêu của ông Kevin Warsh về một bảng cân đối nhỏ gọn hơn có thể giúp giảm méo mó thị trường trong dài hạn, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào tốc độ và cách thức thực hiện. Với nhà giao dịch Forex, câu trả lời sẽ không nằm ở một tuyên bố chính sách đơn lẻ mà ở diễn biến của các chỉ báo thanh khoản ngân hàng.

Theo dõi sát những tín hiệu này sẽ quan trọng hơn bao giờ hết để nhận diện sớm các thay đổi của dòng tiền toàn cầu và xu hướng của đồng USD.

Câu hỏi thường gặp

QT là gì và khác QE như thế nào?

QT, viết tắt của thắt chặt định lượng, là quá trình ngân hàng trung ương thu nhỏ bảng cân đối bằng cách để trái phiếu đáo hạn mà không tái đầu tư, ngược lại hoàn toàn với QE, quá trình bơm thanh khoản bằng cách chủ động mua vào trái phiếu.

Vì sao đô la và vàng lại đang tăng giảm cùng chiều thay vì ngược chiều?

Trong giai đoạn hiện tại, cả hai tài sản đang cùng phản ứng với rủi ro địa chính trị tại Trung Đông như công cụ trú ẩn, thay vì phản ứng với chênh lệch lãi suất thực như quy luật truyền thống, khiến tương quan giữa chúng tạm thời chuyển sang dương thay vì âm.

Bảng cân đối Fed hiện tại có quy mô bao nhiêu?

Tính đến đầu tháng 7 năm 2026, tổng tài sản của Fed đạt khoảng 6,7 nghìn tỷ USD, giảm đáng kể so với đỉnh gần 8,9 nghìn tỷ USD hồi giữa năm 2022 nhưng vẫn còn cách rất xa mức trước khủng hoảng tài chính 2008.

Việc nới lỏng tỷ lệ đòn bẩy ngân hàng có thực sự giúp ổn định thị trường trái phiếu kho bạc?

Vẫn còn tranh cãi. Một nghiên cứu của Fed cho thấy đợt miễn trừ tạm thời tương tự năm 2020 không làm tăng đáng kể hoạt động trung gian trái phiếu của các ngân hàng lớn nhất, nên hiệu quả thực tế của lần nới lỏng năm 2026 cần thêm thời gian kiểm chứng.

Nguồn tham khảo

1. American Action Forum, Tracker: The Federal Reserve's Balance Sheet Assets, updated July 8, 2026. https://www.americanactionforum.org/insight/tracker-the-federal-reserves-balance-sheet/
2. Congress.gov, CRS Report, The Federal Reserve's Balance Sheet. https://www.congress.gov/crs-product/IF12147
3. Bloomberg, Warsh Forms Fed Task Force to Review $6.7 Trillion Balance Sheet, June 17, 2026. https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-06-17/warsh-forms-fed-task-force-to-review-6-7-trillion-balance-sheet
4. Federal Reserve Bank of New York, Reflections on the Early Days of Reserve Management Purchases and the Maintenance of Ample Reserves, March 26, 2026. https://www.newyorkfed.org/newsevents/speeches/2026/per260326
5. Federal Reserve Bank of New York, Reserve Management and the Fed's System Open Market Account, May 19, 2026. https://www.newyorkfed.org/newsevents/speeches/2026/per260519
6. Connect Money, As SOFR Eases, Funds Rate Refuses to Follow, April 15, 2026. https://www.connectmoney.com/stories/as-sofr-eases-funds-rate-refuses-to-follow/
7. Money, Banking and Financial Markets, The Fed's Reserve Management Revisited, April 19, 2026. https://www.moneyandbanking.com/commentary/2026/4/19/the-feds-reserve-management-revisited
8. TradingEconomics, United States Dollar Index and Gold, data July 14 to 15, 2026. https://tradingeconomics.com/united-states/currency and https://tradingeconomics.com/commodity/gold
9. Mitrade, US Dollar Index: Range holdings as markets await Warsh and CPI, DBS Group Research, July 13, 2026. https://www.mitrade.com/au/insights/news/live-news/article-4-1896190-20260713
10. GoldSilver, Gold Price Outlook July 2026: The Price Fell. Case Intact. https://goldsilver.com/industry-news/article/gold-price-outlook-july-2026/
11. Barchart, Dollar Falls and Gold Rallies as US CPI Trails Estimates, July 14, 2026. https://www.barchart.com/story/news/3276122/dollar-falls-and-gold-rallies-as-us-cpi-trails-estimates
12. Yahoo Finance, David Sacks Says AI Could Drive 75% Of US GDP Growth As Morgan Stanley Sees Big Tech AI Capex Surging Past $800 Billion In 2026. https://finance.yahoo.com/economy/articles/david-sacks-says-ai-could-220110765.html
13. IndexBox, AI Debt Issuance Set to Double to $570 Billion in 2026, Morgan Stanley Reports, June 10, 2026. https://www.indexbox.io/blog/morgan-stanley-ai-linked-global-debt-issuance-to-reach-570-billion-in-2026/
14. IFR, The Fed's leverage-ratio wager is a gift to Wall Street, June 19, 2026. https://www.ifre.com/opinion/2445020/the-feds-leverage-ratio-wager-is-a-gift-to-wall-street
15. American Banker, Stability is the SLR proposal's goal, but it's no guarantee, July 1, 2025. https://www.americanbanker.com/news/stability-is-the-slr-proposals-goal-but-its-no-guarantee
16. The Economy, Wall Street's Treasury Revival: A Necessary Risk or a Systemic Wager?, April 28, 2026. https://economy.com.pk/wall-streets-treasury-revival-a-necessary-risk-or-a-systemic-wager/
17. Federal Reserve Board, Statement on Enhanced Supplementary Leverage Ratio Proposal by Governor Michael S. Barr, June 25, 2025. https://www.federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/barr-statement-20250625.htm