Áp lực thanh khoản tái xuất hiện: Thị trường tài chính đối mặt rủi ro biến động đầu năm 2026

Khởi đầu năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu bị đặt dưới một loạt các sức ép đan xen: từ sự chuyển hướng chính sách nợ của Kho bạc Mỹ, dữ liệu lạm phát dai dẳng, cho đến những bất ổn chính trị bất ngờ từ Nhật Bản. Mỗi yếu tố đều mang theo những cảnh báo riêng, và khi kết hợp lại, chúng tạo nên một bối cảnh đầy thử thách, đe dọa làm gia tăng đáng kể mức độ biến động (volatility) trong những tuần tới.

Tuần lễ từ ngày 13 tháng 1 năm 2026 được dự báo sẽ là một tuần then chốt, nơi các mối quan tâm về thanh khoản, lạm phát và chính sách hội tụ. Trung tâm của cơn bão là Hoa Kỳ, khi Bộ Tài chính nước này chuẩn bị chấm dứt chu kỳ bơm tiền mặt và chuyển sang chế độ hút thanh khoản thông qua đợt phát hành nợ mới. Sự kiện này trùng với thời điểm công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 12/2025 – được thị trường kỳ vọng ở mức cao đáng lo ngại – và sau một báo cáo việc làm thể hiện sự phân hóa rõ rệt giữa số lượng việc làm mới ít ỏi và thị trường lao động vẫn được cho là “chặt chẽ”.

Kho bạc Mỹ bắt đầu hút thanh khoản trở lại

Sau giai đoạn dài cung cấp thanh khoản cho hệ thống tài chính, Kho bạc Mỹ đang chuẩn bị cho một bước ngoặt. Tuần này là tuần đầu tiên sau khoảng một tháng mà Kho bạc không bổ sung tiền mặt ròng vào thị trường tài trợ qua đêm thông qua việc thanh toán các khoản nợ cũ. Thay vào đó, một đợt phát hành ròng mới sẽ bắt đầu. Cụ thể, vào ngày 13 tháng 1, Kho bạc sẽ thanh toán khoảng 16 tỷ USD trái phiếu ngắn hạn (T-bill). Tuy nhiên, chỉ hai ngày sau, vào ngày 15 tháng 1, họ sẽ tiến hành phát hành ròng 23.4 tỷ USD trái phiếu coupon, kỳ hạn dài hơn, cùng với 4 tỷ USD T-bill mới.

Điều này đánh dấu sự khởi đầu của một xu hướng phát hành ròng được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng. Các nhà quản lý quỹ và chiến lược gia thị trường đang theo dõi rất sát sao để đánh giá liệu áp lực trên thị trường tài trợ qua đêm có tái xuất hiện hay không.

Mối lo ngại này càng trở nên cấp thiết khi Tài khoản Chung của Kho bạc (TGA) có xu hướng tăng lên vào cuối tháng, đồng thời thị trường đang tiến gần đến thông báo về kế hoạch phát hành nợ tái cấp vốn hàng quý. Lịch sử cho thấy, khi TGA tăng cao, nó có thể hút lượng tiền mặt đáng kể ra khỏi hệ thống ngân hàng, dẫn đến sự căng thẳng trong thị trường repo và đẩy lãi suất qua đêm lên cao, tạo ra “gió ngược” cho các hoạt động đầu tư và vay mượn.

Báo cáo CPI tháng 12: Liệu lạm phát có thực sự “nguội đi”?

Song hành với mối lo thanh khoản là nỗi ám ảnh về lạm phát. Báo cáo CPI tháng 12 năm 2025, dự kiến công bố vào ngày 13 tháng 1 năm 2026, đang được chờ đợi trong không khí hồi hộp. Trước thời điểm này, giá của hợp đồng hoán đổi (swap) CPI không lãi suất đã ngầm định một mức tăng trên 2.9%, thậm chí gần như chạm ngưỡng 3%. Cụ thể, chỉ số swap CPI được định giá ở mức 324.9487, ngụ ý mức tăng khoảng 2.95% so với con số 315.61 của tháng 12/2024.

Kỳ vọng này cao hơn đáng kể so với dự báo trung bình 2.7% của nhiều nhà phân tích. Xu hướng này có cơ sở khi nhìn lại quý cuối năm 2025: CPI đã leo lên 2.9% vào tháng 8 và chạm 3.0% trong tháng 9, trước khi có những biến động do các yếu tố chính sách. Báo cáo tháng 11 sau đó có vẻ không hoàn toàn nhất quán với đà tăng đó, khiến không ít chuyên gia nhận định rằng CPI tháng 12 có khả năng vượt xa mức dự báo 2.7% hiện tại. Một kịch bản như vậy sẽ củng cố quan điểm rằng lạm phát vẫn còn dai dẳng và là một thách thức thực sự, làm phức tạp thêm lộ trình chính sách của Fed.

Thị trường lao động phân hóa

Báo cáo việc làm tháng 12 năm 2025, được công bố vào ngày 9 tháng 1 năm 2026, đã vẽ nên một bức tranh đầy mâu thuẫn. Mặt bằng chung cho thấy sự suy yếu rõ rệt: nền kinh tế Mỹ chỉ tạo ra thêm 50,000 việc làm phi nông nghiệp, con số thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng và đánh dấu năm tăng trưởng việc làm yếu nhất kể từ năm 2020 với tổng cộng chỉ 584,000 việc làm mới trong cả năm 2025.

Tuy nhiên, từ một góc nhìn khác, thị trường lao động lại có vẻ “chặt chẽ” hơn: tỷ lệ thất nghiệp đã giảm xuống 4.4% từ mức được điều chỉnh trước đó, phản ánh sự cải thiện từ cuộc khảo sát hộ gia đình. Bên cạnh đó, tốc độ tăng trưởng tiền lương cũng có dấu hiệu tăng tốc.

Phản ứng của thị trường trước sự phân hóa này rất đáng phân tích. Chênh lệch giữa lãi suất kỳ vọng 12 tháng nữa cho trái phiếu Kho bạc 3 tháng và lãi suất trái phiếu 3 tháng hiện tại đã thu hẹp mạnh chỉ còn -4 điểm cơ bản. Đây là mức cao nhất mà chênh lệch này đạt được kể từ đầu năm 2025.

Về cơ bản, động thái này cho thấy thị trường đang điều chỉnh và kỳ vọng ít hơn vào các đợt cắt giảm lãi suất sâu rộng từ Fed trong tương lai. Điều nghịch lý là, dù nhiều dự báo cho rằng Tổng thống Donald Trump có thể bổ nhiệm một Chủ tịch Fed thiên về chính sách tiền tệ nới lỏng, thị trường dường như đã “thẩm định” thông tin này từ trước. Hệ quả là, cả hợp đồng tương lai quỹ liên bang kỳ hạn tháng 12/2026 và lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 2 năm vẫn đang trên đà phá vỡ khỏi phạm vi giao dịch trước đó và có xu hướng tăng lên, phản ánh kỳ vọng lãi suất sẽ duy trì ở mức cao lâu hơn.

Bất ổn chính trị Nhật Bản

Trong khi thị trường Mỹ tập trung vào dữ liệu kinh tế và thanh khoản, một cơn địa chấn chính trị khác đang hình thành từ phía Nhật Bản, tác động trực tiếp đến thị trường ngoại hối. Cặp tỷ giá USD/JPY đã suy yếu đáng kể sau báo cáo việc làm của Mỹ, nhưng nguyên nhân sâu xa và quan trọng hơn lại đến từ Tokyo.

Theo thông tin độc quyền từ Reuters ngày 11 tháng 1 năm 2026, ông Hirofumi Yoshimura, lãnh đạo đảng đối tác liên minh Japan Innovation Party, cho biết sau cuộc gặp với Thủ tướng Sanae Takaichi, ông cảm nhận quan điểm của bà về thời điểm tổ chức bầu cử đã chuyển sang một “giai đoạn mới”. Các phương tiện truyền thông Nhật Bản đã đưa tin rộng rãi về khả năng Thủ tướng Takaichi – nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản – có thể giải tán Hạ viện và tổ chức bầu cử sớm vào tháng 2.

Động thái này mang lại rủi ro lớn về mặt tài khóa, vì nó có thể làm trì hoãn việc thông qua ngân sách bổ sung khổng lồ trị giá khoảng 783 tỷ USD. Sự kiện này một lần nữa làm nổi bật lý do tại sao đồng Yên vẫn tiếp tục yếu đi bất chấp việc chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật đang thu hẹp. Rõ ràng, rủi ro chính sách tài khóa, liên quan đến chi tiêu và nợ công khổng lồ, hiện đang lấn át cả rủi ro chính sách tiền tệ từ Ngân hàng Nhật Bản. Trong ngắn hạn, bất ổn chính trị và nguy cơ chính phủ tiếp tục các gói kích thích tài khóa mạnh tay đang là lực đẩy chính khiến đồng Yên mất giá.

Thị trường chứng khoán

Sự phục hồi của thị trường chứng khoán Mỹ vào cuối tuần qua, với chỉ số S&P 500 tăng điểm, cần được nhìn nhận một cách thận trọng. Phân tích kỹ thuật cho thấy đà tăng này chủ yếu được thúc đẩy bởi việc biến động ngụ ý (implied volatility) bị hạ thấp một cách giả tạo, đặc biệt là từ phía quyền chọn mua (call) khi “call skew” bị nén chặt. Một tín hiệu đáng lo ngại là “put skew” – thường phản ánh nhu cầu phòng ngừa rủi ro – hầu như không suy giảm và duy trì ở mẳng phẳng. Điều này cho thấy sự sụt giảm biến động ngụ ý không đến từ sự lạc quan tổng thể, mà có phần bất thường và không thực sự thuyết phục.

Thậm chí đáng quan ngại hơn là tình trạng của Chỉ số Tương quan Ngụ ý kỳ hạn 1 tháng (1-month implied correlation index) từ CBOE. Chỉ số này, đo lường mức độ kỳ vọng các cổ phiếu trong S&P 500 sẽ di chuyển cùng hướng, đã giảm xuống dưới mức 7, đặt nó ở vùng thấp nhất trong lịch sử. Điều nghịch lý là, mức tương quan ngụ ý cực thấp như vậy thường xuất hiện ở các đỉnh thị trường hơn là ở điểm khởi đầu của một đợt tăng giá bền vững, như đã từng chứng kiến vào tháng 7/2024, tháng 1/2025 và tháng 10/2025. Với mùa báo cáo thu nhập công ty chỉ mới bắt đầu, chỉ số này ám chỉ rằng một đợt bứt phá mạnh mẽ của S&P 500 sẽ là rất khó khăn, trừ khi có một chất xúc tác mạnh mẽ và rõ ràng xuất hiện.

Kết luận

Tóm lại, bức tranh tài chính đầu năm 2026 hiện lên với những đường nét phức tạp và đan xen. Gió ngược thanh khoản đang bắt đầu thổi khi Kho bạc Mỹ chuyển sang chế độ hút tiền mặt. Lạm phát, với báo cáo CPI sắp tới, được dự báo sẽ không dễ dàng đầu hàng và có nguy cơ củng cố lập trường “diều hâu” của Fed.

Thị trường lao động tuy thể hiện sự suy yếu về số lượng nhưng vẫn cho thấy sức ép từ tiền lương và tỷ lệ thất nghiệp thấp. Trong khi đó, bất ổn chính trị từ Nhật Bản không chỉ làm gia tăng biến động cho đồng Yên mà còn nhấn mạnh rằng rủi ro tài khóa đang trở thành chủ đề trung tâm. Ẩn dưới sự phục hồi của thị trường chứng khoán là những chỉ báo kỹ thuật đáng ngại về mức tương quan thấp kỷ lục, vốn thường báo hiệu cho sự đảo chiều.

Năm 2026 mở ra không phải với sự thuận buồm xuôi gió, mà là với một loạt thử thách đòi hỏi sự linh hoạt và tập trung cao độ để điều hướng qua những con sóng volatility có thể trỗi dậy bất cứ lúc nào.