80% Đô la Mỹ được “in” trong 5 năm qua: Thực hư con số gây sốc

Một thống kê gây chấn động vẫn liên tục được chia sẻ trên các diễn đàn tài chính: 80% tổng lượng đô la Mỹ đang lưu hành được “in” chỉ trong vòng 5 năm qua. Con số này, thường đi kèm những biểu đồ tăng vọt ấn tượng, đã thổi bùng các cuộc tranh luận về sự bền vững của đồng tiền pháp định, nguy cơ lạm phát và làn sóng dịch chuyển sang các tài sản thay thế. Tuy nhiên, sự thật đằng sau tuyên bố gây tranh cãi này là gì?

Nguồn gốc con số 80%: Giữa thực tế và hiểu lầm

Câu chuyện bắt nguồn từ giai đoạn đỉnh điểm của đại dịch COVID-19. Một báo cáo từ TechStartups cuối năm 2021 chỉ ra rằng, từ tháng 1/2020 đến tháng 10/2021, lượng tiền mặt trong lưu thông (currency in circulation) đã tăng từ 4.0192 nghìn tỷ USD lên 20.0831 nghìn tỷ USD, tức gấp 5 lần. Một bài đăng từ Kobeissi Letter trên nền tảng X vào năm 2023 cũng củng cố nhận định này, cho thấy từ mức ~4 nghìn tỷ USD đầu 2020, con số này đã nhảy vọt lên gần 19 nghìn tỷ USD chỉ sau 3 năm. Những tính toán này dẫn đến kết luận gây sốc: 80% tổng số USD đang tồn tại đã được “in” thêm trong một khoảng thời gian cực ngắn.

Tuy nhiên, để hiểu đúng, cần phân biệt rõ giữa khái niệm “in tiền vật lý” và “tạo tiền” thông qua chính sách tiền tệ. Theo dữ liệu chính thức, lượng tiền giấy và tiền xu lưu hành toàn cầu tính đến đầu năm 2026 vào khoảng 2.440 tỷ USD, tăng từ mức khoảng 1.800 tỷ USD năm 2020. Mức tăng khoảng 35-40% trong 6 năm này, dù đáng kể, nhưng không đạt đến con số 80% như con số thống kê viral. Lượng tiền mặt này chủ yếu phục vụ nhu cầu giao dịch và tích trữ, đặc biệt tại các quốc gia xem USD như tài sản trú ẩn.

Vậy con số 80% đến từ đâu? Nó thường xuất phát từ sự diễn giải chưa chính xác về chỉ số cung tiền M1. Trước năm 2020, M1, bao gồm tiền mặt và tiền gửi thanh toán, chỉ khoảng 4.000 tỷ USD. Đến năm 2021, con số này bất ngờ vọt lên gần 20.000 tỷ USD, nguyên nhân chính là do Fed thay đổi định nghĩa thống kê, đưa các tài khoản tiết kiệm có tính thanh khoản cao vào M1.

Như tổ chức Mises Institute đã phân tích, đây chủ yếu là sự thay đổi kỹ thuật trong cách tính, không phản ánh đúng lượng tiền mặt mới được in ra. Fed sau đó đã điều chỉnh lại phương pháp báo cáo, và nhiều chuyên gia coi đây là nguyên nhân chính dẫn đến hiểu lầm phổ biến. Chính vì vậy, các hãng thông tấn và tổ chức kiểm chứng sự thật như Reuters, Bloomberg đều đánh giá tuyên bố “80% đô la được in trong 5 năm” là sai lệch hoặc gây hiểu nhầm.

Bức tranh toàn diện qua cung tiền M2 và chính sách của Fed

Để có cái nhìn chính xác và toàn diện nhất, giới phân tích tập trung vào chỉ số cung tiền rộng M2. M2 bao gồm tiền mặt, tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm và các quỹ thị trường tiền tệ, phản ánh đầy đủ hơn lượng tiền trong toàn bộ nền kinh tế. Theo dữ liệu từ FRED (Federal Reserve Economic Data), M2 của Mỹ tăng từ khoảng 15.000 tỷ USD cuối năm 2019 lên đỉnh điểm 21.700 tỷ USD vào năm 2022. Đây là mức tăng khoảng 40-45% trong giai đoạn cao điểm của đại dịch – một tỷ lệ khổng lồ nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với con số 80%.

Sự gia tăng chóng mặt này là hệ quả trực tiếp của chính sách tiền tệ cực kỳ nới lỏng từ Fed. Để chống đỡ cú sốc kinh tế từ COVID-19, Fed đã hạ lãi suất về 0% và khởi động chương trình mua tài sản (QE) với quy mô chưa từng có, đẩy bảng cân đối kế toán từ khoảng 4.000 tỷ USD lên gần 9.000 tỷ USD vào năm 2022. Các gói kích thích tài khóa của chính phủ Mỹ trị giá hơn 5.000 tỷ USD cũng được tài trợ một phần thông qua cơ chế này.

Đến năm 2023-2025, Fed chuyển hướng sang chính sách thắt chặt (QT) để kiềm chế lạm phát. Bảng cân đối kế toán của Fed đã được thu hẹp xuống còn khoảng 6.570 tỷ USD tính đến đầu tháng 1/2026. Tốc độ tăng M2 chậm lại rõ rệt, thậm chí âm trong một số giai đoạn. Theo số liệu mới nhất từ Barrons, cập nhật tháng 10/2025, M2 hiện ổn định ở mức 22.21 nghìn tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng hàng năm chỉ còn khoảng 4-5%. Như vậy, bức tranh hiện tại là một giai đoạn mở rộng cung tiền lịch sử, tiếp theo là quá trình bình thường hóa thận trọng.

Tác động kép

Hệ quả trực tiếp và rõ ràng nhất của việc bơm tiền hàng loạt là lạm phát. Chỉ số CPI của Mỹ đã chạm đỉnh 9.1% vào tháng 6/2022, mức cao nhất trong 40 năm. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa cung tiền và lạm phát không đơn thuần là một phương trình một-một. Như các phân tích từ Bloomberg và Reuters chỉ ra, lạm phát giai đoạn đó còn bị thúc đẩy bởi đứt gãy chuỗi cung ứng, giá năng lượng tăng vọt do xung đột Nga-Ukraine và làn sóng tiêu dùng bùng nổ sau đại dịch.

Đến năm 2025-2026, tình hình đã dịu đi đáng kể. Lạm phát PCE – chỉ số ưu tiên của Fed – đã giảm xuống khoảng 2.7% vào cuối 2025. Các phát biểu mới nhất từ Chủ tịch Fed Jerome Powell và Chủ tịch Fed New York John Williams cho thấy chính sách tiền tệ đang ở vị thế “cân bằng tốt”. Fed đã thực hiện 3 lần cắt giảm lãi suất trong năm 2025 và dự kiến có thể tiếp tục nới lỏng thận trọng thêm 1-2 lần trong năm 2026 nếu lạm phát tiếp tục hướng về mục tiêu 2%, đưa lãi suất về khoảng 3.5-3.75%.

Trên thị trường tài chính, tâm lý lo ngại về sự mất giá của đồng tiền pháp định đã thúc đẩy dòng tiền đổ vào các tài sản được coi là “của cải cứng”. Bitcoin là một minh chứng rõ nét. Một phân tích trên Blockchain.News tháng 4/2025 ghi nhận, chính thông tin viral về việc in tiền đã kích hoạt làn sóng mua vào, đẩy giá BTC tăng 2.3% chỉ trong một giờ. Cộng đồng tiền điện tử xem Bitcoin với nguồn cung giới hạn như một công cụ phòng vệ đối nghịch với chính sách in tiền của ngân hàng trung ương.

Đối với thị trường ngoại hối, sức mạnh của USD không chỉ phụ thuộc vào cung tiền mà còn vào chênh lệch lãi suất và vị thế trú ẩn. Trong giai đoạn 2020-2022, bất chấp việc bơm tiền, USD vẫn tăng giá mạnh nhờ Fed đi đầu trong việc thắt chặt chính sách. Chỉ số DXY từng chạm đỉnh trên 110 điểm. Tuy nhiên, sang năm 2025, khi Fed bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất, USD đã giảm giá khoảng 9% trong năm, tạo đà tăng cho các cặp tiền như EUR/USD và GBP/USD.

Dự báo từ các ngân hàng lớn như J.P. Morgan và Bank of America cho năm 2026 cho thấy, áp lực giảm giá có thể tiếp tục nếu lộ trình nới lỏng của Fed được duy trì, nhưng đồng bạc xanh vẫn có thể tìm được sự hỗ trợ nếu các rủi ro địa chính trị khiến giới đầu tư lại tìm về tài sản trú ẩn.

Bài học từ một giai đoạn dị thường

Tóm lại, tuyên bố “80% đô la Mỹ được in trong 5 năm” là một cách diễn đạt cường điệu hóa, xuất phát từ sự hiểu lầm về dữ liệu M1. Tuy nhiên, hạt nhân sự thật bên trong nó vô cùng quan trọng: thế giới vừa trải qua một đợt mở rộng cung tiền với tốc độ và quy mô lịch sử, làm thay đổi nhiều quy tắc vận hành truyền thống của thị trường. Giai đoạn 2026 mở ra một chương mới với nỗ lực bình thường hóa chính sách, khi Fed cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng.