Mức phạt cá nhân lên đến 100 triệu đồng: Cẩn trọng khi giao dịch tài sản mã hóa

Việt Nam siết chặt quản lý thị trường tài sản mã hóa đầy biến động với khung xử phạt hành chính mới.

Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Đáng chú ý, mức phạt tiền tối đa được đề xuất lên đến 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang từng bước xây dựng một khung pháp lý toàn diện để quản lý thị trường tài sản số vốn đã phát triển mạnh mẽ nhưng còn nhiều biến động.

Hành lang pháp lý đang dần hình thành

Việc xây dựng nghị định xử phạt là bước đi then chốt, cụ thể hóa tinh thần quản lý đã được đề cập trong các văn bản pháp luật quan trọng trước đó. Cụ thể, vào tháng 6/2025, Việt Nam đã thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số, dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2026. Luật này lần đầu tiên công nhận “tài sản số” là một loại hình tài sản độc lập, tách bạch với chứng khoán và tiền tệ pháp định, tạo cơ sở cho việc áp dụng các chế tài về thuế, chống rửa tiền và thực thi pháp luật .

Tiếp nối đó, ngày 9/9/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, chính thức khởi động chương trình thí điểm cho các hoạt động phát hành, giao dịch tài sản mã hóa trong vòng 5 năm. Nghị quyết này đặt ra các yêu cầu cực kỳ nghiêm ngặt đối với các tổ chức muốn cung cấp dịch vụ, như mức vốn pháp định tối thiểu 10.000 tỷ đồng (khoảng 3,8 triệu USD) và tỷ lệ sở hữu nước ngoài không vượt quá 49%. Chương trình thí điểm được kỳ vọng sẽ tạo ra một “sân chơi” được kiểm soát chặt chẽ, giới hạn số lượng sàn giao dịch được cấp phép, với thông tin ban đầu là khoảng 5 đơn vị .

Chi tiết về các mức xử phạt được đề xuất

Theo dự thảo nghị định đang được lấy ý kiến, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực tài sản mã hóa sẽ phải đối mặt với hai hình thức xử phạt chính: cảnh cáo hoặc phạt tiền. Mức phạt tiền được quy định trần là 200 triệu đồng cho tổ chức và 100 triệu đồng cho cá nhân.

Bên cạnh đó, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân còn có thể bị áp dụng các hình thức bổ sung như:

• Tước quyền sử dụng giấy phép cung cấp dịch vụ từ 01 đến 06 tháng.
• Đình chỉ hoạt động chào bán, phát hành tài sản mã hóa và cung cấp dịch vụ trong thời hạn từ 01 đến 12 tháng.

Các biện pháp này cho thấy sự quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc không chỉ xử phạt về tài chính mà còn ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm có thể gây thiệt hại cho nhà đầu tư và ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường.

Bài học từ thực tế: Cảnh giác với các dự án lừa đảo

Sự ra đời của khung xử phạt này là hết sức cần thiết trước thực trạng nhiều cá nhân và tổ chức đã lợi dụng sự thiếu hiểu biết của công chúng và khoảng trống pháp lý trước đây để thực hiện các hành vi lừa đảo. Một ví dụ điển hình là vụ án Paynet Coin (PAYN) với quy mô lên đến hàng tỷ USD, vừa bị Công an tỉnh Phú Thọ triệt phá vào cuối năm 2024, đầu năm 2025.

Đường dây này do Nguyễn Văn Hà cầm đầu, đã tạo ra các trang web FMCPAY.com và AFF2024.com, hứa hẹn lãi suất cao 5-9%/tháng để thu hút đầu tư vào đồng PAYN. Họ sử dụng mô hình đa cấp, khuyến khích người tham gia mời gọi người mới để hưởng hoa hồng, và tung ra các thông tin giả mạo như “đăng ký tại Mỹ” hay có thể dùng để đặt phòng khách sạn, vé máy bay. Sự việc này đã gây thiệt hại cho hàng nghìn người và để lại bài học cảnh tỉnh sâu sắc về các mô hình đầu tư “lãi cao, an toàn” trong lĩnh vực tiền số.

Không chỉ xử lý trong nước, các cơ quan chức năng Việt Nam cũng đang hợp tác quốc tế để truy bắt tội phạm thông qua Công ước Hà Nội. Minh chứng rõ nhất là việc Interpol phối hợp bắt giữ Madam Ngo tại Bangkok (Thái Lan) trong vụ lừa đảo tiền mã hóa có thiệt hại ước tính 300 triệu USD; đồng thời, với sự hỗ trợ của Cảnh sát Philippines, cơ quan chức năng cũng đã bắt giữ Mr. Hunter Lê Khắc Ngọ – một trong hai đối tượng chủ mưu vụ án Mr. Pips. Hiện cả hai đang được tiến hành dẫn độ về Việt Nam.

Lời khuyên cho nhà đầu tư trong giai đoạn chuyển tiếp

Trước thềm các quy định mới sắp được áp dụng, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần hết sức thận trọng:

• Ưu tiên các kênh đầu tư minh bạch, có tính pháp lý rõ ràng: Chỉ giao dịch trên các nền tảng đã được cấp phép chính thức khi chúng ra đời. Tránh xa các dự án không công khai thông tin chủ sở hữu, địa chỉ rõ ràng.
• Hoài nghi với những lời hứa lợi nhuận phi thực tế: Các dự án lừa đảo thường dùng chiêu bài “lãi suất cao”, “cam kết lợi nhuận” để dụ người chơi. Hãy nhớ rằng, lợi nhuận tiềm năng càng cao thì rủi ro đi kèm càng lớn.
• Tìm hiểu kỹ về tính pháp lý và công nghệ của dự án: Trong tương lai, khi chương trình thí điểm vận hành, nhà đầu tư cần tìm hiểu kỹ xem tài sản mã hóa đó có được phép phát hành và giao dịch trên các sàn được cấp phép hay không.

Dự thảo nghị định xử phạt là một tín hiệu rõ ràng cho thấy thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang dần được đưa vào khuôn khổ. Đối với các nhà đầu tư, đây là bước đi cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của họ, tạo ra một môi trường đầu tư lành mạnh và bền vững, từ đó khai thông tiềm năng to lớn của lĩnh vực đầy hứa hẹn này.