Giá dầu ở ngưỡng nào sẽ đẩy nước Mỹ vào suy thoái? Các chuyên gia đã đưa ra con số cụ thể

Nền kinh tế Mỹ đã vượt qua hàng loạt cú sốc kể từ đại dịch năm 2020 và tăng trưởng trong 5 năm liên tiếp, nhưng giá dầu leo thang liên quan đến cuộc chiến tại Iran đang nổi lên như một tác nhân tiềm ẩn gây suy thoái.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng nếu giá dầu leo lên ít nhất 140 USD/thùng và duy trì ở mức này trong nhiều tháng, điều đó có thể đẩy nền kinh tế Mỹ vào suy thoái. Trong trường hợp giá dầu tăng lên 175 USD/thùng, thì gần như chắc chắn cả nước Mỹ sẽ rơi vào suy thoái.

Giá dầu hiện đang giao dịch quanh ngưỡng 100 USD/thùng vào cuối tuần qua, tăng 70% so với trước khi xung đột bùng phát. Mức tăng này đã bắt đầu gây áp lực lên doanh nghiệp và người tiêu dùng, nhưng các nhà phân tích cho biết giá dầu sẽ cần tăng cao hơn nữa mới có thể thực sự đe dọa nền kinh tế.

Dù vậy, hầu hết các nhà kinh tế được phỏng vấn đều không dự đoán suy thoái sẽ xảy ra trong tương lai gần. Tuy nhiên, xung đột càng kéo dài và giá dầu tiếp tục tăng thì rủi ro càng lớn. Richard Moody, nhà kinh tế trưởng tại Regions Financial, nhấn mạnh rằng mức độ kéo dài của giá năng lượng cao cũng quan trọng không kém mức độ tăng giá.

Mối đe dọa không chỉ đến từ giá dầu tăng cao, các chuyên gia còn cho biết những tác động lan tỏa cũng gây hại không kém, trong đó có việc lãi suất thường tăng theo giá dầu. Lãi suất cao hơn có thể vô hiệu hóa tác động kích thích từ các đợt cắt giảm lãi suất gần đây của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đồng thời có thể kìm hãm các lĩnh vực trọng yếu như bất động sản vốn đang gặp khó khăn vì chi phí vay cao.

Thị trường chứng khoán Mỹ cũng đã giảm mạnh trong hai tuần qua, và có thể tiếp tục lao dốc nếu chiến tranh kéo dài. Ryan Sweet, nhà kinh tế trưởng tại Oxford Economics, cho rằng những lo ngại về suy thoái là không sai. Hãng của ông đã cắt giảm dự báo tăng trưởng của Mỹ trong năm 2026 xuống 2,4% từ mức 2,8% do xung đột đang diễn ra.

Những áp lực này cũng khiến BMO Capital Markets nâng xác suất xảy ra suy thoái trong năm nay lên 35% đến 40%, từ mức ước tính trước đó là 25%. Scott Anderson, nhà kinh tế trưởng của BMO, cho biết trước chiến tranh họ đã giảm khả năng xảy ra suy thoái, nhưng nay lại nâng lên.

Kịch bản tồi tệ nhất là tình trạng đóng cửa kéo dài, ví dụ từ ba tháng trở lên, của eo biển Hormuz, nơi chiếm 20% lưu lượng dầu toàn cầu. Thậm chí tàn khốc hơn nếu các cuộc tấn công thành công nhằm phá hủy tài sản năng lượng quan trọng ở Trung Đông như nhà máy lọc dầu, đường ống và bể chứa. Thiệt hại trên diện rộng có thể giữ giá năng lượng ở mức cao trong nhiều tháng, bất kể eo biển Hormuz có được mở lại hay không.

Bất chấp những lo ngại, hầu hết các nhà phân tích cho rằng nền kinh tế Mỹ có thể thoát khỏi cú sốc lần này với thiệt hại tương đối nhẹ, với điều kiện xung đột chỉ kéo dài thêm một hoặc hai tháng. Nguyên nhân là Mỹ hiện ít bị tổn thương hơn trước các cú sốc dầu lớn nhờ cuộc cách mạng đá phiến giúp nước này trở thành nhà sản xuất năng lượng lớn nhất thế giới. Khi hộ gia đình và doanh nghiệp chi nhiều hơn cho năng lượng, phần lớn số tiền đó vẫn được lưu thông trở lại nền kinh tế Mỹ.

Ngoài ra, Mỹ cũng đã tiết kiệm năng lượng hơn nhiều, do đó không cần phụ thuộc quá nhiều vào dầu và khí đốt để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Những thay đổi này giải thích một phần tại sao nền kinh tế Mỹ dễ dàng vượt qua đợt giá dầu tăng vọt sau cuộc xung đột Nga - Ukraine vào năm 2022.

Lần cuối cùng giá dầu tăng vọt đẩy Mỹ vào suy thoái là vào năm 1990, sau Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất. Khi đó, giá dầu đã tăng lên mức tương đương 175 USD theo giá trị hiện tại. Theo Steve Blitz, nhà kinh tế trưởng tại TS Lombard, giá dầu sẽ cần tăng lên mức cao tương tự trước khi đạt đến ngưỡng suy thoái.

Dù Mỹ đã ít bị tổn thương hơn trước các cú sốc dầu, nhưng không thể tránh khỏi những tổn thất nhất định. Giá xăng tăng sẽ đặc biệt gây áp lực lên người dân có thu nhập thấp và trung bình khi “ngốn” một phần tiền mặt dư dả của họ. Giá xăng đã tăng 30% trong tháng qua và có khả năng tiến tới 4 USD/gallon. Số tiền chi cho xăng là khoản tiền mà người dân không thể chi cho các hoạt động khác như xem phim hay trận đấu.

Các doanh nghiệp vốn đã e ngại trong việc tuyển dụng có thể trì hoãn thêm cho đến khi xung đột kết thúc và giá dầu hạ nhiệt, điều này có thể tác động đến thị trường lao động Mỹ và thậm chí làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp. Lạm phát chắc chắn sẽ tăng trong vài tháng tới khi giá dầu cao lan tỏa qua nền kinh tế, làm giảm khả năng Fed cắt giảm lãi suất.

Như Ryan Sweet của Oxford Economics nhận định: “Nền kinh tế Mỹ khá kiên cường. Nó có rất nhiều bộ giảm xóc. Nhưng ngay cả khi cuộc xung đột này kết thúc, vẫn sẽ có một cái bóng dài của sự gián đoạn ám ảnh.”